TİHEK'ten engelli kursiyere sınav saati ayarlamayan ilçe MEM'e idari para cezası

Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 16.07.2026 tarih 260 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, . tanısı bulunan başvuran için direksiyon eğitimi dersi sınavı saatlerinde gerekli tedbirlerin alınmadığı gerekçesiyle engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. İNCELEME SÜRECİ

2. Başvuran başvuru dilekçesinde özetle

a. . tanısının bulunduğunu ve %80 oranında engelli olduğunu,

b. Ciddi sağlık riskleri taşıması sebebiyle doğrudan güneş ışığına maruz kalmaması gerektiğini, söz konusu gerekliliğin kendisi hakkında düzenlenen erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporu ve durum bildirir sağlık kurulu raporları ile sabit olduğunu,

c. Bu doğrultuda direksiyon eğitimi dersi sınav saatlerinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesi amacıyla Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) ve Milli Eğitim Bakanlığı İletişim Merkezi (MEBİM) kanalları vasıtasıyla idareye muhtelif başvurularda bulunduğunu,

ç. CİMER aracılığıyla yaptığı . tarihli başvurusuna ilişkin olarak Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından verilen cevabi yazıda 29/5/2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği hükümleri uyarınca söz konusu sınavın 07:00 ile 21:00 saatleri arasında icra edilebileceğinin bildirildiğini,

d. CİMER ve MEBİM kanalları vasıtasıyla yaptığı . tarihli başvurularına ilişkin olarak ise Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından verilen yanıtta direksiyon eğitimi dersi sınavının MEB tarafından ülke genelinde belirlenen 09:15 ile 17:25 saatleri arasında, randevu usulüne bağlı olarak icra edildiğinin kendisine bildirildiğini,

e. Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile ayrıca telefon aracılığıyla da iletişime geçerek sağlık durumunu detaylı bir şekilde aktardığını, yapılan telefon görüşmesinde idare yetkililerince sınav saatlerinin MEB tarafından belirlendiğinin ve akşam saatlerinde sınavda görevlendirilecek personelin bulunamayacağının ifade edildiğini,

f. Sonuç olarak direksiyon eğitimi dersi sınav saatlerinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine yönelik taleplerinin reddedildiğini,

ileri sürmekte

g. Direksiyon eğitimi dersi sınavının akşam saatlerinde gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

3. Muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından sunulan yazılı görüşte özetle başvuranın talebi hakkında Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün görüşünün sorulduğu, buna istinaden Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce gönderilen cevabi yazıda başvuranın sınava girmesinin sakıncalı olduğunun ve başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma işleminin yapılabileceğinin bildirildiği ifade edilmiştir.

4. Başvuran, başvuru dilekçesinde yer alan iddialarına ek olarak yazılı görüşünde özetle

a. Direksiyon eğitimi dersi sınavına yönelik makul düzenleme talebinin muhatap tarafından karşılanmadığını,

b. Sınava katılmasının sağlığı açısından sakıncalı olduğuna ilişkin herhangi bir tıbbi değerlendirmenin kendisi hakkında düzenlenen sürücü adayları ve sürücüler için sağlık raporunda yer almadığını,

c. Engellilik durum bildirir raporunun geçerlilik süresinin devam etmesine rağmen kayıt dondurma işlemleri için kendisinden yeni bir rapor talep edildiğini,

ç. Muhtelif tarihlerde CİMER, Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili kurumlara başvurularda bulunduğunu, bu başvuruların bir kısmında direksiyon eğitimi dersi sınavına yönelik gerekli düzenlemelerin yapılmasını talep ettiğini, başvurularının bir kısmının ise kayıt dondurma sürecine ilişkin olduğunu,

d. CİMER aracılığıyla yaptığı son başvurusunda makul düzenlemeye ilişkin talebinin kabul edilmemesine yönelik gerekçenin açıklanmasını talep ettiğini, ancak söz konusu gerekçenin açıklanmadığını ve yalnızca kayıt dondurma işlemine ilişkin bilgi verildiğini, ehliyet sürecinin uzadığını,

belirtmiştir.

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

25. Bu kapsamda CİMER ve MEBİM kanalları vasıtasıyla yapılan . tarihli başvurular yoluyla başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan sağlık durumu hakkında muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün bilgilendirildiği ve direksiyon eğitimi dersi sınav saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesinin talep edildiği görülmektedir. Diğer taraftan başvuran tarafından sunulan . tarihli erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporu, 2025 ve 2026 yıllarına ait durum bildirir sağlık kurulu raporları . Hastanesi Başhekimliği tarafından gönderilen doktor görüşü birlikte incelendiğinde ultraviyole ışınına maruz kalınan gün içi saatlerinde başvuranın direksiyon eğitimi dersi sınavına girmesinin uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

26. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği kapsamında direksiyon eğitimi dersi sınavlarının 07:00 ile 21:00 saatleri arasında yapılacağı, Özel MTSK Modülüne de direksiyon eğitimi dersi sınav saatlerinin 08:30-20:25 olarak işlendiği, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün . tarihli yazısında da direksiyon eğitimi dersi sınavlarının gerçekleştirildiği gün içinde son kursiyer olarak başvuranın sınavının yapılmasının mümkün olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Direksiyon eğitimi dersi sınav saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine ilişkin olarak başvuranın ise Mart ve Nisan 2026 aylarında CİMER aracılığıyla talepte bulunduğu görülmekte olup, söz konusu aylarda Ankara ili Elmadağ ilçesinde geçerli güneş batımı saatlerinin 18:38 ve 19:41 arasında değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda Mart ve Nisan 2026 aylarında güneş batımından sonra başvuranın direksiyon eğitimi dersi sınavının gerçekleştirilmesinin önünde herhangi bir engelin bulunmadığı değerlendirilmektedir.

27. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün . tarihli yazısında talepleri halinde engelli kursiyerlerin sürücü olur raporundaki engel durumuna uygun tertibatları bulunan ve kendileri tarafından temin edilecek araçlarla eğitim ve sınavlara katılma haklarının bulunduğu, "kış mevsiminde sınava alınması uygundur" şeklindeki bir rapor ile ilgili kişinin ilçe milli eğitim müdürlüğüne başvurması halinde sınav haklarının dondurularak kış aylarında (Kasım-Aralık) sınava alınmasının mümkün olduğu ile ilgili hususlar belirtilmiştir. Muhatap tarafından sunulan yazılı görüşte ise başvuranın sınava girmesinin sakıncalı olduğunun ve başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma işleminin yapılabileceğinin Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce bildirildiği ifade edilmiştir. Bununla birlikte Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ait görüşün Kurumumuza ibraz edilmediği, başvuran hakkında "sürücü olur" raporunun verildiği, bu kapsamda somut olayda başvuranın sınava girmesinde ne gibi bir sakınca bulunduğunun muhatap tarafından ortaya konulmadığı, Mart ve Nisan 2026 aylarında güneş batımından sonra direksiyon eğitimi dersi sınavının gerçekleştirilmesinin önünde herhangi bir engelin bulunmaması karşısında başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma işleminin gerçekleştirilmesinin veya sürücü olur raporundaki engel durumuna uygun tertibatları bulunan ve kendisi temin edilecek araçla sınava katılmasının beklenmesinin başvurana orantısız bir külfet yükleyebileceği değerlendirilmektedir.

28. Sonuç olarak başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan sağlık durumu hakkında muhatabın gereği gibi bilgilendirildiği ve direksiyon eğitimi dersi sınav saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesinin talep edildiği, direksiyon eğitimi dersi sınav saatinin başvuranın engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine ilişkin tedbirlerin alınmasının gerekli olduğu ve bu tedbirlerin alınmasında herhangi bir engelin de bulunmadığı, bununla birlikte muhatap tarafından Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nde öngörülen sınav saatlerine uygun hareket edilmediği, engellilik durumu nedeniyle başvuranın farklı muameleye maruz bırakıldığı ve direksiyon eğitim dersi sınavına giriş hakkından faydalanamadığı, mezkür Yönetmelik'te öngörülen direksiyon eğitimi dersi sınav saatlerine aykırılık teşkil eden söz konusu farklı muamelenin haklı, objektif ve makul bir gerekçesinin de bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Bu kapsamda başvuru dilekçesinde yer alan iddialarla ilgili olarak muhatap tarafından engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

29. İhlalin etki ve sonucunun ağırlığı ile muhatabın ekonomik durumu ve hukuki konumu göz önünde bulundurularak ihlal konusu eylemle ilgili muhataba 20.000,00 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

V. KARAR

-A. Başvuruda AYRIMCILIK YASAĞININ İHLAL EDİLDİĞİNE,

-B. Muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü hakkında 20.000,00 TL (Yirmi Bin TL) İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

-C. Kararın taraflara tebliğine ve KAMUOYUNA DUYURULMASINA,

-Ç. Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemesine başvurulabileceğine,

-16/7/2026 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 16.07.2026 tarih 260 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR