Hobi bahçelerine kritik darbe: Kooperatifler tarım arazisi alamayacak

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na tabi kooperatiflerin tarım arazileri üzerindeki mülkiyet edinimini sınırlayan yeni bir düzenlemeyi tapu uygulamasına taşıdı.

Memurlar.net'in edindiği bilgiye göre, 24 Ağustos 2026 tarihli Makam Oluru ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu konulu 2022/5 sayılı Genelge'ye eklenen maddeye göre, köy yerleşik alan sınırları içinde kalanlar hariç olmak üzere, imar planlarında (nazım, mevzi, uygulama imar planları ve bunların revizyon ve tadilatları dahil) tarımsal niteliği korunacak alanda yer alan taşınmazlar ile imar planları dışında kalan tarımsal nitelikli taşınmazlar üzerinde kooperatifler mülkiyet ya da sınırlı ayni hak (irtifak, intifa, üst hakkı, ipotek vb.) edinemeyecek.

HOBİ BAHÇESİ DÜZENLEMESİ HANGİ KOOPERATİFLERİ İSTİSNA KAPSAMINA ALDI?

Genel Müdürlüğün E-23294678-010.06[020]-21557180 sayılı Makam Oluru ile değiştirdiği maddeye göre, sadece 1163 sayılı Kanun'a göre kurulmuş ve tarımsal amaçlı faaliyet gösteren Tarımsal Kalkınma Kooperatifi, Sulama Kooperatifi, Su Ürünleri Kooperatifi ve Pancar Ekicileri Kooperatiflerinin bu alanlardaki taleplerinde veya kooperatifin niteliği konusunda tereddüt yaşanması halinde, il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne soru sorularak alınacak cevaba göre işlem yapılacak.

Kendi özel kanunlarına göre kurulmuş tarımsal amaçlı kooperatifler - 1581 sayılı Kanun'a göre kurulan Tarım Kredi Kooperatifleri, 4572 sayılı Kanun'a göre kurulan Tarım Satış Kooperatifleri gibi - ise mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinimine ilişkin bu kısıtlamaya ve izin alma kuralına tabi değil.

GENELGENİN GENEL ÇERÇEVESİ

23 Eylül 2022 tarihli ve 2022/5 sayılı Genelge, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 6103 sayılı Uygulama Kanunu çerçevesinde ticaret şirketleri ve kooperatiflerin tapu işlemlerine yönelik esasları düzenliyor. Genelge; ticaret şirketlerinin işlem yetkisi, tasfiye halindeki şirketlerde taşınmazların ortaklar adına tescili, kooperatiflerin taşınmaz alım-satımı, ipotek işlemleri ve ferdileşme uygulamaları ile ayni sermaye koyma, birleşme, bölünme ve tür değişikliği işlemlerini kapsıyor.

Tarımsal nitelikli taşınmazlara ilişkin kısıtlama, bu genelgenin kooperatiflerin işlemlerine ilişkin özel durumlar başlığı altında yer alan (g) bendi olarak düzenlendi. İşte (g) bendi:

"g) (24.08.2026 tarihli ve E-23294678-010.06[020]-21557180 sayılı Makam Oluru ile değişik madde) 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na tabi kooperatifler, köy yerleşik alan sınırları içerisinde kalanlar hariç olmak üzere, imar planlarında (nazım, mevzi, uygulama imar planları ve bunların revizyon ve tadilatları dahil) tarımsal niteliği korunacak alanda yer alanlar ile imar planları dışında kalan tarımsal nitelikli taşınmazlar üzerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak (irtifak, intifa, üst hakkı, ipotek vb.) edinemezler. Ancak, 1163 sayılı Kanun'a göre kurulmuş tarımsal amaçlı faaliyet gösteren Tarımsal Kalkınma Kooperatifi, Sulama Kooperatifi, Su Ürünleri Kooperatifi, Pancar Ekicileri Kooperatiflerinin bahsi geçen alanlardaki söz konusu taleplerinde veya kooperatifin niteliği konusunda tereddüte düşülmesi halinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne soru konusu edilerek alınacak cevaba göre işlem yapılması gerekmektedir. Kendi özel kanunlarına göre kurulmuş tarımsal amaçlı kooperatifler (1581 sayılı Kanun'a göre kurulan Tarım Kredi Kooperatifleri, 4572 sayılı Kanun'a göre kurulan Tarım Satış Kooperatifleri vb.) ise mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinimine ilişkin kısıtlamalara ve izin alma kuralına tabi değildir."

GENELGE ÜZERİNDE YAKIN TARİHLİ BAŞKA DEĞİŞİKLİKLER DE VAR

2022/5 sayılı Genelge, yayımlandığı tarihten bu yana çok sayıda Makam Oluru ile güncellendi. Bu değişikliklerden biri de 7 Temmuz 2026 tarihli ek madde: Buna göre, Bakanlıktan izin alarak ana sözleşmesinde değişiklik yapıp inşaatını etaplar halinde yapan yapı kooperatifleri, planladıkları tüm inşaat etaplarını tamamlayıp kat mülkiyetine geçmeden ortaklarına ferdileşme işlemi yaptıramayacak.

Genelgenin ilgi (ç) sayılı 2013 tarihli önceki genelgesi ile ilgi (c) sayılı 1971 tarihli duyurusu ise yürürlükten kaldırıldı. Düzenleme, Tapu ve Kadastro Genel Müdürü Vekili Mehmet Zeki Adlı imzasıyla tüm bölge müdürlüklerine ve bağlı tapu müdürlüklerine duyuruldu. Genelgeyi görmek için tıklayınız.