Sağlıkta, idari personele haksız yıpranma payı ödenmiş

Sayıştay Başkanlığı, TBMM'ye sunduğu Sağlık Bakanlığı 2025 Yılı Denetim Raporu'nu yayımladı. Rapora göre, yoğun bakım ünitelerinde yatarak tedavi gören bazı hastalar adına, hastanede yattıkları tarih ve saatlerle çakışacak şekilde aile hekimleri tarafından muayene kaydı açıldığı tespit edildi. Sayıştay denetçileri, bu hastaların o tarihlerde sağlık tesisinden ayrılıp aile hekimine gitmesinin fiilen mümkün olmadığını, dolayısıyla kayıtların gerçeği yansıtmadığını belirledi.

Memurlar.net'in yaptığı incelemeye göre, Raporda bu bulguya ek olarak, sağlık personelinin özlük hakları ve ödemelerine ilişkin iki ayrı sorun daha ortaya çıktı: idari görevde bulunup fiilen riskli sağlık hizmetlerinde çalışmayan bazı personele "yıpranma payı" (fiili hizmet süresi zammı) verildiği, ayrıca geçici görevle başka birime gönderilen sağlık çalışanlarına hem eski hem yeni görev yerinden çifte ek ödeme yapıldığı tespit edildi. Sayıştay, her üç sorunun da kaynağında Bakanlığın kullandığı bilişim sistemleri (EKİP, EKOBS, ÇKYS) arasındaki entegrasyon ve kontrol eksikliğinin bulunduğunu vurguladı.

Yoğun bakımda yatan hasta için aile hekimliğinde muayene kaydı oluşturuldu

Sayıştay denetiminde, yoğun bakım ünitesinde yatışı devam eden hastalar adına, aynı tarih ve saat aralığında aile hekimliği birimlerince muayene kaydı oluşturulduğu görüldü. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'na göre aile hekimlerince tutulan kayıtlar resmi evrak niteliğinde sayılıyor ve muayene-tedavi işlemlerinin fiilen gerçekleştirilmiş olması esas. Denetçiler, ilgili hastaların o tarihlerde hastaneden ayrılmasının mümkün olmadığını, dolayısıyla fiilen sunulmayan bir hizmete ilişkin kayıt oluşturulduğunu tespit etti. Raporda, bu tür kayıtların aile hekimliği birimlerine günlük muayene sayısı üzerinden yapılan teşvik ödemelerinin de hizmet esasına aykırı şekilde gerçekleşmesine yol açtığı belirtildi.

Sağlık Bakanlığı, konuya ilişkin cevabında sağlık tesislerinde yatarak tedavi gören hastalar için muayene kaydı oluşturulmaması, reçete yazılmaması yönünde il sağlık müdürlüklerine talimat gönderildiğini bildirdi. Sayıştay ise sorunun kalıcı çözümü için sağlık tesisleri ile aile hekimliği bilgi sistemleri arasında kontrol mekanizmaları kurulması gerektiğini vurguladı.

İdari personele haksız yıpranma payı

Raporun bir başka bulgusunda, idari görevde bulunan ve fiilen riskli sağlık hizmetlerinde çalışmayan bazı personel için "fiili hizmet süresi zammı" bildiriminde bulunulduğu tespit edildi. 5510 sayılı Kanun'a göre bu zam, yalnızca insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde fiilen çalışan ve bu işlerin risklerine maruz kalan sağlık meslek mensuplarına (hekim, hemşire, eczacı vb.) tanınıyor ve her 360 günlük çalışma için 60 gün ek süre olarak emeklilik hesabına yansıyor. Sayıştay, idareci konumundaki personelin bu hizmetlerde fiilen çalışmadığı sürece söz konusu haktan yararlanmaması gerektiğini hatırlattı.

Bakanlık, sehven yıpranma payından yararlandırılan personel için SGK'ye ödenen primlerin iadesine yönelik işlem başlatılması talimatı verildiğini bildirdi; ancak Sayıştay'a bu yönde geriye dönük bir düzeltme yapıldığına dair herhangi bir belge veya doküman sunulmadı.

Geçici görevliye çifte ek ödeme

Raporda ayrıca, sağlık tesislerinden İl Sağlık Müdürlüğü ve bağlı birimlerine geçici görevle gönderilen bazı personele, hem asıl kadrosunun bulunduğu sağlık tesisinden hem de geçici görev yaptığı birimden ek ödeme yapıldığı tespit edildi. Mevzuata göre ek ödemenin personele fiilen hizmete katkı sağladığı süre boyunca ve tek bir yerden ödenmesi gerekiyor; ancak görevlendirme verilerinin EKİP, ek ödeme hesaplamalarının ise EKOBS ve ÇKYS gibi birbiriyle entegre olmayan farklı sistemler üzerinden takip edilmesi, aynı dönem için mükerrer ödeme yapılmasına yol açtı. Benzer bir sorun, üniversite hastanelerinde uzmanlık eğitimi gören bazı asistan hekimlerde de görüldü: bu kişiler hem fiilen görev yaptıkları üniversite hastanesinden hem de kadrolarının bulunduğu Sağlık Bakanlığı tesisinden ek ödeme almaya devam etti.

Bakanlık, sistemler arası entegrasyonun sağlanması ve mükerrer ödemelerin önlenmesi için ilgili birimlere talimat verildiğini bildirdi.

Bu bulgular, Sağlık Bakanlığı'nın 2025 yılı mali tablolarına verilen genel denetim görüşünü etkilemedi; Sayıştay, Bakanlığın mali tablolarının bütün olarak "doğru ve güvenilir bilgi içerdiği" kanaatine vardı.