Belediye, imar planında mezarlık olan alanı restorana dönüştürmüş

Sayıştay Başkanlığı, Adana Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 yılı denetiminde kentin imar ve güvenlik uygulamalarını mercek altına aldı. Rapora göre imar planlarında "mezar" alanı olarak belirlenen bazı yerler lokanta ve kafeteryaya dönüştürülerek şahıs ve şirketlere kullandırıldı. Aynı raporda belediyenin ruhsatsız öğrenci yurdu işlettiği, ölümlü kazaların yaşandığı üç kavşakta görüşü engelleyen unsurların bulunduğu ve beş caddede işletmelerin kamu alanlarını işgal ettiği tespit edildi. Belediye dört bulgunun üçünde süreç başlattığını bildirdi.

Mezarlık alanı lokanta ve kafeterya oldu

Raporun 34'üncü bulgusuna göre Adana Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde yer alıp imar planlarında "mezar" alanı olarak belirlenen bazı alanlar restoran olarak kullandırıldı.

Sayıştay'ın tespiti şöyle: imar planında mezarlık olarak belirlenen bazı alanlar lokanta, kafeterya ve tarımsal amaçlı alanlara dönüştürülerek ticari olarak faaliyette bulunan şahıs veya şirketlere kiralama ya da ecrimisil karşılığı kullandırıldı.

Belediye cevabında, işgallerin kaldırılmasına ilişkin sürecin başlatıldığını ifade etti.

Umumi hizmet alanı geçici süreyle bile kiralanamıyor

Raporda dayanak olarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Parselasyon planlarının hazırlanması" başlıklı 18'inci maddesi gösterildi. Madde, düzenleme ortaklık paylarının hangi alanlardan oluştuğunu sayıyor ve bu alanların "bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamayacağını" hükme bağlıyor.

Sayıştay bu hükmü şöyle yorumladı: umumi hizmet alanları olan yol, park, yeşil saha ve mezarlık gibi alanlar, geçici süreyle bile özel şahıs veya şirketlerin kullanımına verilemez. Raporda, kanun koyucunun amacının bu alanlardan tüm vatandaşların yararlanabilmesini sağlamak olduğu belirtildi.

Denetçiler sonuç bölümünde, mezarlık alanlarının umumi hizmet alanı olması nedeniyle başka maksatlarla kullandırılmaması gerektiğini kaydetti.

"Kent Meydanı Misafirhanesi" ruhsatsız yurt çıktı

Raporun 14'üncü bulgusu belediyenin kendi işlettiği bir tesise ilişkin. Sayıştay, Seyhan ilçesinde "Özel Adana Büyükşehir Kent Meydanı Misafirhanesi" adı altında kız ve erkek öğrenci yurdu hizmeti verildiğini tespit etti. Rapora göre yurdun açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmuyor.

Denetçiler iki eksikliğe daha dikkat çekti: yurtta kalmak için başvuran öğrencilerin değerlendirilmesine ilişkin hiçbir kriter belirlenmemiş ve başvuru sırasında öğrencinin aile gelir belgesi istenmiyor.

Raporda sürecin geçmişi de yer alıyor. Adana Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü'nce oluşturulan komisyonun denetiminde kız ve erkek öğrenci kaydı yapıldığı belirtilerek eksiklikler tespit edilmiş ve bunların tamamlanarak kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması için 1 Kasım 2023'e kadar İl Müdürlüğü'ne bildirilmesi istenmiş.

Belediye ise valiliğe hitaben yazdığı 7 Kasım 2023 tarihli yazıda, denetimde tespit edilen bazı hususların gerçekleştirilmesinde gecikme yaşanacağı için faaliyetlerine "misafirhane" olarak devam etmek istediğini, çalışmalar tamamlandığında başvurunun yenileneceğini belirtmiş.

Belediye: Bu bir kamu sosyal tesisi

Adana Büyükşehir Belediyesi Sayıştay'a verdiği cevapta tesisin niteliğini tartıştı. İdareye göre söz konusu tesis ticari gaye güden bir "özel yurt" veya kar amaçlı işletilen bir "özel misafirhane" statüsünde değil; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14'üncü maddesinin (a) fıkrası ile 15'inci maddesi uyarınca açılmış bir Kamu Sosyal Tesisi niteliğinde.

Belediye, tesiste yürütülen faaliyetin Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında değerlendirilebilecek planlı ve sürekli bir yurt işletmeciliği olmadığını savundu. Cevapta misafirhanenin şehir dışından gelen sporcular ve misafirler ile ildeki felaketlerden sonra barınma sorunu yaşayan vatandaşların geçici barınması amacıyla açıldığı, yurt çıkmaması veya ekonomik yetersizlik nedeniyle ani ve plansız biçimde barınma sorunu yaşayan öğrencilerin "geçici statüde" misafir edildiği belirtildi.

Sayıştay bu savunmayı kısmen karşılayıcı buldu ancak sonucu değiştirmedi. Raporda, tabelası asılı binada istisnai olarak yükseköğrenim öğrencileri dışında kişiler barındırılıyor olsa da asıl olarak yükseköğrenim yurt faaliyetinin icra edildiği belirtildi. Denetçiler eksikliklerin giderilerek açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmasını, alınamaması halinde yükseköğrenim öğrenci yurdu faaliyetlerine son verilmesini istedi.

Ölümlü kazaların olduğu üç kavşakta görüş engelli

Raporun 36'ncı bulgusu trafik güvenliğine ilişkin. Sayıştay, belediyenin yetki alanındaki yolların üzerindeki kavşak ve kavşak dönüşlerinde trafik güvenliğini tehlikeye sokan nitelikte reklam panosu ve levhaların konulduğunu, ağaç ve bitkilerin dikildiğini tespit etti.

Denetçiler, bazı kavşakların görüş üçgeni içine reklam panoları ve tanıtıcı levhalar konulması, standardın dışında ağaç ve bitkiler dikilmesi suretiyle kavşaklardan dönüşlerde görüşün engellendiğini ve trafik güvenliğinin tehlikeye düşürüldüğünü belirledi.

İnceleme rastgele yapılmadı. Rapora göre Adana Emniyet Müdürlüğü'nün 14 Ekim 2024 tarihli yazısıyla alınan 2021-2023 yıllarında meydana gelen ölümlü ve yaralamalı trafik kazalarına ait bilgiler çerçevesinde üç kavşakta yerinde inceleme yapıldı: Turhan Cemal Beriker Bulvarı ile Ziyapaşa Bulvarı kesişimi, Turhan Cemal Beriker Bulvarı ile Atatürk Caddesi kesişimi ve Turhan Cemal Beriker Bulvarı ile Fuzuli Caddesi kesişimi. Üç kavşakta da görüşü engelleyen unsurlar bulundu.

Sayıştay, bu durumun can ve mal kaybına yol açan trafik kazası ihtimalini ortaya çıkardığını vurguladı ve bir kaza halinde idarenin tazminat ödeme zorunluluğuyla karşılaşabileceğine dikkat çekti. Belediye cevabında, bulgu doğrultusunda çalışmaların başlatıldığını bildirdi.

Beş caddede işletmeler kamu alanını işgal etti

Raporun üçüncü bulgusuna göre belediyenin yetki alanındaki caddelere cephesi bulunan yapılarda faaliyet gösteren bazı işletmeler 3194 sayılı İmar Kanunu'na aykırı yapılaşmaya gitti.

Sayıştay incelemesini Toros Caddesi, Mustafa Gümüşdamla Caddesi, Mithat Saraçoğlu Caddesi, Ordu Caddesi ve Şinasi Efendi Caddesi üzerindeki işletmelerin işgalleri üzerinden yaptı. Raporda bu yapılaşma ve işgallerin binaların ortak alanı ile kamu ortak alanı üzerinde olduğu tespit edildi.

Belediye cevabında, gerekli iş ve işlemlerin Seyhan Belediyesi tarafından yürütüldüğünü ve Büyükşehir Belediyesi'nin de bu işlemleri takip ettiğini ifade etti.

Sayıştay ise yetkiyi ikiye ayırdı. Parsel içinde oluşturulan "ortak alan işgallerinin" yetkili idare olan ilçe belediyesine yazışma yapılarak kaldırtılması; parsel dışında yol ve kaldırım gibi kamu kullanımı ve mülkiyetindeki taşınmaz üzerinde oluşturulan "kamu alanı işgallerinin" ise Büyükşehir Belediyesi tarafından 775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 18'inci maddesi gereği sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.