Vekalet olurunu genel sekreter verebilir mi?

Sayıştay Başkanlığı, 2025 yılı denetimlerinde vekalet aylığı ve vekaletten kaynaklanan fark ödemelerinde üç ayrı hata tespit etti. Aydın Kuşadası Belediyesi'nde müdürlüğe vekalet eden personele fiilen çalışmadığı günler için de fark ödendi, Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi'nde (MUSKİ) ise şartları taşıyan bir memur bu ödemeyi hiç alamadı. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nde vekalet olurlarının önemli bir kısmı, mevzuatın aradığı makam tarafından verilmedi. Üç bulgu da aynı düzenlemeye, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın 9'uncu maddesine dayanıyor.

Vekalet farkı yalnızca görevin fiilen yapıldığı sürece ödeniyor

Konunun çerçevesini 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun iki maddesi çiziyor. "Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları" başlıklı 86'ncı madde, memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden, diğer kurumlardan ya da açıktan vekil atanabileceğini düzenliyor. 175'inci madde ise vekalet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğunu hükme bağlıyor.

Ödemenin şartları, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın "Vekalet" başlıklı 9'uncu maddesinde sayılıyor. Buna göre vekaletin 657 sayılı Kanun'un 86'ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekaletin asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi ve vekilin asaleten atanmada aranan tüm şartları bir arada taşıması gerekiyor. Sınav şartı aranan kadrolarda bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması da bu şartlar arasında.

Maddenin ödeme kuralı açık: Vekalet edilen kadronun zam ve tazminatlarının toplam net tutarı, vekilin asli kadrosu karşılığında fiilen aldığı tutardan fazlaysa aradaki fark, vekalet görevine başlandığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödeniyor.

Kararda bir de ödeme yapılmayacak haller sayılmış durumda. Mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni ve geçici görev gibi nedenlerle görevinden ayrılan memura vekalet edenlere bu fark ödenmiyor. Aynı istisna listesi, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 9'uncu maddesindeki ek ödeme farkı için de geçerli; orada hastalık ve refakat izni, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs da sayılıyor.

Kuşadası'nda izinli ve raporlu günlerin farkı geri alınacak

Aydın Kuşadası Belediyesi'nin 2025 yılı raporundaki 57'nci bulgu, bu kuralın birinci ayağına ilişkin. Rapora göre müdürlüğe vekalet eden personel, yıllık izin ve rapor gibi fiilen çalışmadığı sürelerde de vekalet nedeniyle aldığı fark ödemelerini almaya devam etti.

Sayıştay, fark ödemelerinin fiili çalışmaya bağlı olduğunu, dolayısıyla çalışılmayan süreye isabet eden kısmın ödenmemesi gerektiğini belirtti. Denetçiler bununla kalmadı: Yapılan ödemelerin ilgili kişilerden geri alınmasını istedi.

Belediye bulguya katıldığını belirtti ve söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlandığını bildirdi.

Muğla MUSKİ'de şartları taşıyan memur farkı hiç alamadı

Muğla MUSKİ'nin 6'ncı bulgusu tam ters yönde. İdarede veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda bulunan ve aynı zamanda 5. Bölge Abone İşleri Şube Müdürlüğü'ne vekalet eden personelin, vekaleten atamaya ilişkin şartları taşımasına rağmen vekalet aylığı ile zam ve tazminat farkı ödenmediği tespit edildi.

Raporun eşitlik vurgusu dikkat çekici. Denetçiler, asil memurda aranan şartlara sahip olan bu kişinin "diğer vekalet görevi yürütenlerden farklı olarak" vekalet aylığı ile zam ve tazminat farkı almadığını kaydetti. Yani aynı idarede aynı durumda olan başka personele ödeme yapılırken bu kişiye yapılmadı.

Raporda ayrıca 99 Seri No'lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği'ne atıf yapıldı. Tebliğe göre bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmediği için, bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olması gerekiyor; 1-4'üncü dereceli kadrolara vekalet edeceklerin 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesindeki şartları taşıması isteniyor.

MUSKİ cevabında sorunu gidermek için attığı adımları sıraladı. İdare, yönetim kurulunun 19 Şubat 2026 tarihli ve 48 sayılı kararı ile 4 Mart 2026 tarihli makam oluruyla ilgilinin 1'inci dereceli şube müdürü kadrosuna vekaleten atamasının yapıldığını, 5 Mart 2026 itibarıyla da vekalet ücretinin ödenmeye başlandığını bildirdi.

Ankara'da vekalet oluru genel sekreter tarafından verildi

Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin 43'üncü bulgusu, Zam ve Tazminat Kararı'ndaki "asili atamaya yetkili amir" şartına ilişkin. Rapora göre kurum personelinin vekaleten görevlendirme olurlarının önemli bir kısmı, asili atamaya yetkili amir olmayan genel sekreter tarafından verildi ve bu görevlendirmeler nedeniyle ilave ödemeler yapıldı.

Sayıştay'ın dayanağı 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 22'nci maddesi. Madde, büyükşehir belediyesi personelinin büyükşehir belediye başkanı tarafından atanacağını hükme bağlıyor. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 42'nci maddesi ise belediye başkanının görev ve yetkilerinden bir kısmını yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebileceğini düzenliyor.

Belediye cevabında, genel sekreter tarafından tesis edilen vekalet işlemlerinin yok hükmünde veya açıkça hukuka aykırı olduğu şeklinde yorumlanamayacağını, bu yöndeki uygulamanın idarede istikrar kazandığını ve tüm vekalet olurlarını belediye başkanının vermesinin ciddi anlamda bürokrasi oluşturacağını belirtti.

Sayıştay: Uygulamanın istikrar kazanması şartı ortadan kaldırmıyor

Denetçiler Ankara'nın savunmasına kısmen hak verdi. Raporda, asili atama yetkisi belediye başkanındayken Yetki Devri Yönergesi'nde düzenlendiği haliyle genel sekreterce verilen görevlendirme olurlarını yok hükmünde değerlendirmenin yanlış olacağı belirtildi.

Ancak bulgunun asıl konusu farklı. Sayıştay, söz konusu görevlendirmelerde yapılan ödemeler için mevzuatta aranan şartın bu idari yapılanmada yerine getirilmediğini vurguladı. Raporun cümlesi şöyle: Bu yöndeki uygulamanın idarede istikrar kazanması, personel rejiminde bazı ödemeler için öngörülen şartın yerine getirilmediği gerçeğini değiştirmiyor.

Bulgu iki seçenekli bir çözümle kapatıldı. Vekaleten görevlendirilen personele ilave ödeme yapılmak isteniyorsa görevlendirmenin ya asili atamaya yetkili amir konumundaki belediye başkanı tarafından yapılması ya da asili atama yetkisinin kısmen veya tamamen yöneticilik sıfatı bulunan personele devredilmesi gerekiyor.