Jandarma okuluna girişte evli olmama şartı kalkıyor

ak Parti Milletvekilleri tarafından 12 kasım'da TBMM'ye sunulan kanun teklifine görei Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisine bağlı fakülte ve meslek yüksekokuluna girişte uzun süredir aranan "evli olmamak" şartı kalkıyor. Kanun teklifi, adaylarda aranacak şartları on üç bent halinde kanun metnine yazıyor ve bu bentler arasında medeni duruma ilişkin hiçbir hüküm yer almıyor. Yürürlükteki yönetmelik ise evli, hamile veya çocuklu olmayı doğrudan engel sayıyor. Düzenlemenin dayanağı, Anayasa Mahkemesinin bu şartların ancak kanunla konulabileceğine ilişkin kararı.

Jandarma okuluna girişte evlilik şartı neden kalkıyor?

Teklif, Anayasa Mahkemesinin 12 Şubat 2026 tarihli ve E:2025/257, K:2026/44 sayılı kararı üzerine hazırlandı. Mahkeme, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 13/A maddesindeki "nitelikleri" ibaresini iptal etti.

Kararda, akademiye alınacak öğrencilerin bürokratik hiyerarşi içinde bulunan ve devletten maaş alan görevliler olmadığı vurgulandı. Bu kişilerde aranacak şartların idarenin düzenlemesine bırakılmasının, eğitim ve öğrenim hakkına sınırlama getirdiği belirtildi.

Anayasanın 42 nci maddesi, "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz" hükmünü taşıyor. Aynı maddede öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edileceği ve düzenleneceği de yazılı.

Teklif bu karar doğrultusunda şartları kanuna taşıyor. Taşıma işlemi sırasında yönetmelikteki bazı şartlar listeye alınmıyor; medeni duruma ilişkin şart bunların en dikkat çekicisi.

Yönetmelikte evlilik şartı nasıl düzenlenmişti?

Yürürlükteki Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Fakülte ve Meslek Yüksekokulları Temin Yönetmeliği, adaylarda aranacak nitelikleri düzenleyen maddesinde bu şarta ayrı bir bent ayırıyor.

Bende göre adayların "evli, hamile, çocuklu olmamak veya herhangi bir kadınla veya erkekle nikahsız olarak birlikte yaşamamak" şartını taşıması gerekiyor.

Aynı maddenin ikinci fıkrası yaptırımı da belirliyor. Adayların sayılan şartlardan herhangi birini taşımadığı anlaşılırsa sınav sonuçlarına bakılmaksızın adaylıkları, öğrenime başlamışlarsa öğrencilikleri sona eriyor.

Yani evli olduğu sonradan tespit edilen bir öğrencinin okulla ilişiği kesiliyor. Teklifin kanunlaşması halinde bu sonucun dayanağı ortadan kalkıyor.

Yönetmelik hükmü yürürlükte kalabilir mi?

Teklif, yönetmeliğin ilgili bendini açıkça yürürlükten kaldırmıyor. Buna karşılık bendin dayandığı yetkiyi daraltıyor.

2803 sayılı Kanunun 13/A maddesinin yürürlükteki halinde "Akademiye alınacak öğrencilerin nitelikleri ile giriş usul ve esasları yönetmelikle belirlenir" hükmü bulunuyor. Teklif bu cümleden "nitelikleri ile" ibaresini çıkarıyor.

Değişiklikten sonra yönetmeliğe yalnızca giriş usul ve esaslarını belirleme yetkisi kalıyor. Adaylarda aranacak nitelikleri belirleme yetkisi yönetmelikte bulunmuyor.

Evli olmama şartı bir "nitelik" olduğundan, bu yetki daraldığında yönetmelik hükmünün dayanağı kalmıyor. Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçesi de aynı yönde: eğitim ve öğrenim hakkına getirilecek sınırlamalar kanunla düzenlenmek zorunda.

Bu nedenle İçişleri Bakanlığının yönetmeliği kanuna uyumlu hale getirmesi gerekecek. Teklifte bu uyum için bir süre veya geçiş hükmü öngörülmemiş.

Düzenlemenin ailenin korunması bakımından anlamı ne?

Anayasanın 41 inci maddesi, "Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır" hükmüyle başlıyor. Aynı maddede devletin ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması için gerekli tedbirleri alacağı belirtiliyor.

Yönetmelikteki şart, bir eğitim kurumuna girişi adayın evlenmemiş olmasına bağlıyordu. Hamile olmama ve çocuğu bulunmama koşulları ise doğrudan kadın adayları etkileyen bir sonuç doğuruyordu.

Şartın kanun listesinde yer almaması, evliliğin ve çocuk sahibi olmanın bu okullara girişte engel olmaktan çıkması anlamına geliyor.

Nikahsız birlikte yaşamama koşulu da aynı bentte düzenlenmişti ve teklif metninde karşılığı bulunmuyor.

Polis okullarında evlilik şartı var mı?

Yok. Polis Meslek Yüksekokulları Giriş Yönetmeliğinin adaylarda aranacak nitelikleri düzenleyen maddesinde medeni duruma ilişkin bir şart bulunmuyor.

Yönetmelik yalnızca, bazı suçlara ve genel ahlaka ilişkin koşulların adayın eşi bakımından da uygulanacağını öngörüyor. Bu, evli olmayı engel saymak değil, evli adayın eşi hakkında da aynı kriterlerin işletilmesi anlamına geliyor.

Dolayısıyla iki güvenlik okulu arasında halihazırda bir fark bulunuyor: polis meslek yüksekokuluna evli bir aday girebiliyor, jandarma okuluna giremiyor.

Teklifin kanunlaşması halinde bu fark ortadan kalkacak ve iki okulun rejimi medeni durum bakımından eşitlenecek.