Rektör ataması: Özvar Anayasa'nın 130. maddesini hatırlattı

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, rektör atamalarının Anayasa'ya uygun yürütüldüğünü savundu. Özvar, 12 Kasım 2026'da TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda YÖK ve üniversitelerin 2027 yılı bütçeleri görüşülürken, Anayasa'nın 130. maddesine göre rektörün Cumhurbaşkanı tarafından atandığını belirtti. Eleştiriyi komisyona taşıyan Yeni Parti Milletvekili Yüksel Taşkın ise mevcut usulün liyakat ve üniversite özerkliği açısından sorun yarattığını öne sürdü.

Komisyonda gelen eleştiri: Liyakat ve özerklik

Taşkın, partisinin 2024 yılında rektör atama düzenlemesi için Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurduğunu ve uygulamanın hukuka aykırı olduğunu savunduklarını söyledi.

Milletvekili, Mahkemenin gerekçesinde rektörlerin yalnızca Cumhurbaşkanı tarafından atanmasının ve adaylarda nitelik şartı aranmamasının liyakat ile üniversite özerkliği bakımından sorun oluşturduğuna dair değerlendirmeler bulunduğunu ifade etti. Taşkın ayrıca YÖK'ün binaların metrekare hesabından derslerin içeriğine kadar birçok alana müdahale ettiğini öne sürdü.

Özvar: Her ülkenin kendi mevzuatı belirliyor

Özvar, rektörlük seçim ve atamalarının dünyadaki bütün yükseköğretim sistemlerinde o ülkenin kendi kanun ve mevzuatı çerçevesinde belirlendiğini vurguladı. ABD, Endonezya, Afrika ülkeleri ve Norveç'teki farklı uygulamalara dikkat çekti.

YÖK Başkanı, ABD'de bir devlet üniversitesine vali atanabildiğini ve bu valinin rektörlük seçimini yapan kurulları belirleme yetkisi bulunduğunu belirterek, Türkiye'nin de kendine mahsus sistemi içinde Anayasa'nın kabul ettiği şekilde rektör ataması yaptığını söyledi.

Tartışmanın arka planındaki AYM kararı

Rektör atama usulü, AYM'nin 2024 yılında verdiği iptal kararıyla gündeme gelmişti. Mahkeme, devlet ve vakıf üniversitelerine rektörün Cumhurbaşkanınca atanmasını öngören ve 2018'de kanun hükmünde kararnameyle getirilen kuralı, bu konunun kararnameyle düzenlenemeyeceği gerekçesiyle iptal etti. Karar, yeni düzenleme yapılabilmesi için 12 ay sonra yürürlüğe girecek şekilde belirlendi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, iptalin esasa değil düzenlemenin kararnameyle yapılmasına ilişkin olduğunu, atama yetkisinin Anayasa'nın 130. maddesinden kaynaklandığını açıklamıştı.

Kontenjan 779 bine düştü

Özvar, komisyonda kontenjan düzenlemelerine de değindi. 2021 itibarıyla toplamda 1 milyon civarında olan öğrenci kontenjanının 779 bine düştüğünü, istihdam bağı zayıflayan programların sistem dışına çıkarıldığını bildirdi. Öğretim üyesi sayısının 190 bine yaklaştığını da aktardı.

Düzenlemelerin ilgili bakanlıklar, kamu kuruluşları ve sivil kuruluşlarla istişare içinde yapıldığını belirten Özvar, üniversitelerin bölgesel kalkınmayla temasını önemsediklerini vurguladı. Komisyonda Milli Eğitim Bakanlığının yanı sıra YÖK, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı, Yükseköğretim Kalite Kurulu ve üniversitelerin 2027 yılı bütçeleri kabul edildi.