Lojmanlardaki garip puanlama sistemi neden değiştirilmiyor?

Kamu personeline lojman tahsisinde esas alınan Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli 4 sayılı Sıra Tahsis Puanlama Cetveli, günümüz sosyal ve ekonomik koşullarıyla uyumsuz olduğu gerekçesiyle eleştiriliyor. Özellikle birden fazla konutu bulunan personelin lojmanda kalabilmesi, çok çocuklu ailelerin sistemde yeterince gözetilmemesi ve gelir kriterinin etkisiz kalması, tartışmaların odağında yer alıyor.

Birden fazla konutu olan personele lojman yolu açık

Mevcut cetvelde, personelin kendisi veya aile fertleri adına konut bulunması halinde puan kesintisi öngörülse de, birden fazla konuta sahip olmanın lojman tahsisini fiilen engellenmiyor. Aynı ilde ya da farklı illerde birden çok konutu bulunan kişiler, belirli puan kayıplarına rağmen hala lojman sıralamasında üst sıralarda yer alabiliyor.

Bu durum, lojmanın bir sosyal barınma desteği olmaktan çıkıp, ihtiyacı olmayan kişiler tarafından da kullanılan bir imkana dönüşmesine yol açıyor. Barınma ihtiyacı bulunmayan, hatta gayrimenkul portföyü olan personelin lojmanda oturabilmesi, kamu kaynaklarının hakkaniyetli kullanılmadığı yönündeki eleştirileri güçlendiriyor.

"Aile Yılı" vurgusuna rağmen çok çocuklu aileler dezavantajlı

Türkiye'de "Aile Yılı" vurgusunun öne çıktığı bir dönemde, lojman puanlama sisteminde çocuk sayısının yalnızca iki çocukla sınırlandırılması da ciddi bir çelişki olarak değerlendiriliyor. Cetvele göre çocuk başına verilen +3 puan yalnızca iki çocuk için geçerli; üçüncü ve sonraki çocuklar puanlamada hiç dikkate alınmıyor.

Uzmanlara göre bu yaklaşım, çok çocuklu aileleri fiilen dezavantajlı konuma itiyor. Oysa daha kalabalık hanelerin barınma ihtiyacı hem mekansal hem de ekonomik olarak daha yüksek. Buna rağmen sistemin iki çocukla sınırlı kalması, aile politikalarıyla uyumlu olmadığı gibi sosyal devlet anlayışıyla da bağdaşmıyor.

Maaş dışı gelire sadece -1 puan: "Caydırıcı değil"

Cetvelde en çok eleştirilen düzenlemelerden biri de gelir kriteri. Personelin maaş ve özlük hakları dışındaki tüm sürekli gelirlerinin, belirlenen sınırı aşması halinde lojman puanından sadece -1 puan düşülmesi, birçok çevre tarafından yetersiz bulunuyor.

Aile bireylerinin kira geliri hariç önemli tutarda maaş dışı gelire sahip olmasına rağmen, bunun lojman sıralamasına neredeyse etkisiz biçimde yansıması, sistemin sosyal adalet yönünü zayıflatıyor. Uzmanlar, yüksek maaş dışı geliri bulunan personelin lojman ihtiyacının daha düşük olduğunu, bu nedenle bu kriterin daha yüksek puan kesintisiyle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Güncelleme çağrısı

Uzmanlar ve sendikal çevreler, 4 sayılı Sıra Tahsis Puanlama Cetveli'nin;

• Birden fazla konutu bulunan personelin lojman tahsisini fiilen engelleyecek,
• Çok çocuklu aileleri teşvik edecek,
• Maaş dışı gelirleri daha güçlü biçimde dikkate alacak,
• Bölgesel barınma maliyetlerini yansıtacak

şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Aksi halde mevcut sistem, kamu konutlarının sosyal amaçlı kullanımını zedelemeye ve adalet tartışmalarını derinleştirmeye devam edecek. 1984 tarihli 84/8345 Nolu Kamu Konutları Yönetmeliğinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanlığında bulunuyor.Cumhurbaşkanlığı Personel Prensipler Genel Müdürlüğünün yıllardır çözülemeyen bu sorunu daha fazla geciktirmeden çözmesi gerekmektedir.