'Emekli İkramiyesi' Ödemesinde Aylık Bağlanma Şartı Kaldırılmalı, Hizmet Hesabı Da Güncellenmelidir

Mevzuat ve Değerlendirmeler:

Zaman zaman değerlendirmesini yaptığımız konulardan olan ve memurluktan istifa etmek suretiyle ayrılan kişilerin aylık bağlanma şartı aranmadan memurluk hizmetlerine emekli ikramiyesinin ödenmesi gerektiği konusunu, sitemize gelen sorular ve yorumlardan dolayı tekrardan değerlendirmekteyiz.

5434 sayılı Kanun Madde 39 hükmü gereği, 8 Eylül 1999 sonrası ilk defa çalışma hayatına başlamış olan kadın ve erkek memurlar emekli aylığı bağlanması için mutlaka 25 hizmet yılını tamamlamaları ve kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmaları gerekmektedir.

5434 sayılı Kanun Madde 89 hükmü 5434 kapsamında emekli olan memurların emeklilik ikramiyesi ödenmesi şartlarını, 5434 sayılı Kanun ek Madde 82 hükmü de 5510 kapsamında emekli olan memurların emekli ikramiyesi ödenmesi şartlarını belirler.

Her iki maddede emekli ikramiyesi ödenmesi için gerekli olan ön şart, mutlaka kişilere emeklilik statüsünde aylık bağlanması durumudur. Yani, her görevden ayrılan memura emekli ikramiyesi ödemesi yapılmaz, mutlaka işçi, esnaf veya memur statüsünden emekli aylığı bağlanma zamanı beklenir.

Hangi konularda yasal düzenleme yapılmalıdır?

Emekli ikramiyesinin, mutlaka emeklilik statüsünde aylık bağlanmış olma şartına bağlı bir ödeme olduğu, 5434 sayılı Kanuna tabi olanlar açısından bu Kanunun 89 uncu maddesinde;

"Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir." hükmü yer almaktadır.

5510 sayılı Kanuna tabi olanlar açısından da yine 5434 sayılı Kanunun Ek 82 nci maddesinde; ".. emekli ikramiyesi; anılan Kanunun geçici 4 üncü maddesine göre aylığa veya toptan ödemeye hak kazanan sigortalıların emeklilik ikramiyesine ilişkin azami süre, hesap yöntemi, emekli ikramiyesinin hesabında kullanılan ödeme unsurları ile bu ödeme unsurlarına hak kazanma şartlarına ilişkin esas ve usüller, ödeme unsurlarının ikramiye hesabına esas alınan oran ve/veya miktarları dikkate alınarak ödenir. ." hükmüne yer verilmiştir. Bu hükümde kısıtlayıcı olan emekli aylığı bağlandığında son statü memur değil ise emekli ikramiyesi ödenmeyeceği hususudur. Dolayısıyla 25 yılını tamamlayanların görevlerinden ayrılıp işçi statüsünde çalıştıktan sonra emekli olmaları halinde memurluk statüsünde geçen sürelerine emekli ikramiyesi alamayacağı durumudur.

Yine, aynı maddelerde SGK tarafından ödenen emekli ikramiyelerinin emekliye sevk onayı veren Kurumlar tarafından SGK'ya ödenme zorunluluğunun olduğu da belirtilmiştir.

5434 sayılı Kanuna tabi memurlar için neler yapılabilir?

5434 sayılı Kanuna tabi memurların memurluk sürelerine emekli ikramiyesi ödenmesi için artık emekli oldukları tarihteki çalışma statülerine bakılmamaktadır. Yani, emekli olacağı tarihte ister memur, ister işçi, isterse esnaf olsun memur statüsünde emekli olması ile işçi veya esnaf statüsünde emekli olmasına bakılmaksızın, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlandığı esnada memurluk hizmetlerine emekli ikramiyesi ödenmektedir.

Sadece bakılması gereken husus memurluktan ayrılma şeklidir. Memurluktan ayrılma hali İş Kanununa göre kıdem tazminatı ödenmesine engel değil ise, yani göreve son, işverenin haklı sebeplerle işini sonlandırması vb. gibi bir durum yoksa bu durumlara dikkat edilerek emekli ikramiyesi ödenmektedir. Bu durum ise aylık bağlanma hizmetlerinin karma hizmet olması halinde geçerlidir, yani aylık bağlama hizmetleri içerisinde memurluk + işçilik veya esnaflık hizmetleri olduğunda geçerlidir.

Dolayısıyla, 5434 sayılı Kanuna tabi memurlara emekli ikramiyesi ödenmesinde farklı statülerde dahi geçen hizmetleri olduğunda sadece 1475 sayılı İş Kanunu esaslarına bakılmakta, son statünün memur mu, işçi mi, esnaf mı olduğuna bakılmamaktadır.

Artık 5434 sayılı Kanuna tabi memurlar için son çalışma statüsüne bakılma ortadan kalktığına göre, memurluktan 25 hizmet yılını tamamladıktan sonra mevzuata uygun olarak istifa etmek suretiyle veya müstafi sayılmak suretiyle görevlerini bırakanlara da (ayrıldıktan sonra ister işçi, ister esnaf olarak çalışanlar veya hiç çalışmayanlar) ayrıldıkları tarihteki güncel memur maaş katsayısı üzerinden emekli ikramiyesi ödenmesine engel bir durumun olmayacağını değerlendirmekteyiz. Bu kapsama girecek olanlar da bugün için 8 Eylül 1999 sonrası çalışmaya başlamış olan ve EYT kapsamına girmeyen memurlar olacaktır. EYT kapsamına girenler ise zaten kadın ise 20, erkek ise 25 yılını doldurduğunda emekli aylığı bağlanmasına hak kazanmış kişiler olacağından, bu değerlendirmelerimiz dışında kalmaktadırlar.

Bu hususun düzeltilmesi için bir kanun değişikliğinin yapılmasını ve aynı işçilerde olduğu gibi aylık bağlanma tarihini beklemeksizin emekli ikramiye tutarlarının ödenmesinin uygun olacağını değerlendirmekteyiz.

5510 sayılı Kanuna tabi memurlar için neler yapılabilir?

5510 sayılı Kanuna tabi memurlar için durum farklıdır. 5510 sayılı Kanuna tabi memurlara memurluk hizmetlerine emekli ikramiyesi ödenmesi için emekli aylığı bağlandığı tarihte mutlaka son çalışma statülerinin memurluk olması gerekmektedir. Yani emekli aylığı bağlanması talebinde bulunduğu sırada son statüsü memur değil de, işçi veya esnaf ise memurluk hizmet sürelerine emekli ikramiyesi ödenmemektedir.

Artık bu durumun da yine bir kanun değişikliği ile düzeltilmesi ve aynı şekilde emekli aylığı bağlanması için gerekli olan 25 hizmet yılını tamamladıktan sonra görevlerinden istifa eden/edecek olan 5510 sayılı Kanuna tabi memurlar için de aylık bağlanma tarihi beklenmeksizin emekli ikramiye tutarlarının ödenmesi uygun olacaktır.

Ayrıca, Memurlara ödenen emekli ikramiyesinin hesaplanmasındaki usul ve esaslar ile işçilere ödenen kıdem tazminatı hesaplanmasındaki usul ve esaslar farklıdır. Memurlar, hizmet yapmalarına ve SGK kesintilerini ödemelerine rağmen 1 yıldan 1 gün bile eksik olan hizmetlerine karşılık emekli ikramiyesi alamıyorlar.

Emekli ikramiyesi konularında yapmış olduğumuz değerlendirmelerimiz için aşağıdaki adreslerimiz ziyaret edilebilir.

https://www.memurlar.net/haber/965934/

https://www.memurlar.net/haber/1035498/

https://www.memurlar.net/haber/1033359/

https://www.memurlar.net/haber/1024601/

https://www.memurlar.net/haber/1061094/