YÖK'ten araştırma görevliliği için yeni doktora sistemi
Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle, Yükseköğretim Kurulu'nun belirlediği öncelikli alanlarda doktora öğrencisi seçimi için yeni bir merkezi yazılı sınav sistemi getirildi. Bu kapsamda seçilen adaylar araştırma görevlisi kadrolarına atanabilecek.
6 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle, "Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"te önemli bir düzenleme yapıldı.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK), özellikle öncelikli alanlarda doktora eğitimi alacak adayların seçimi için yeni bir değerlendirme sistemi oluşturdu. Yapılan değişiklikle yönetmeliğin 15. maddesine yeni bir fıkra eklendi.
Öncelikli alanlarda doktora için merkezi yazılı sınav
Yeni düzenlemeye göre YÖK tarafından belirlenen üniversitelerde ve yine YÖK'ün tespit ettiği öncelikli alanlardaki doktora programlarına öğrenci seçimi belirli bir sistem çerçevesinde yapılacak.
Buna göre doktora öğrencisi adayları için yapılacak yazılı sınava, kontenjan sayısının en fazla dört katı kadar aday girebilecek. Bu aşamada adayların sıralaması şu kriterlere göre yapılacak:
- ALES puanının %40'ı
- Yabancı dil puanının %30'u
- Lisans mezuniyet notunun %30'u
Bu hesaplamaya göre belirlenen adaylar merkezi olarak yapılacak yazılı sınava katılma hakkı kazanacak. Yazılı sınavdan 70 puanın altında alanlar başarısız sayılacak.
Nihai değerlendirme puanında yeni hesaplama
Doktora öğrencisi seçiminde yapılacak nihai değerlendirme ise farklı bir puanlama sistemiyle gerçekleştirilecek.
Buna göre adayların başarı puanı şu ağırlıklarla hesaplanacak:
- ALES puanı %25
- Lisans mezuniyet notu %25
- Yabancı dil puanı %20
- Yazılı sınav notu %30
Bu hesaplama sonucunda 70 puanın altında kalan adaylar başarısız sayılacak.
Başarılı olanlar araştırma görevlisi olarak atanabilecek
Yeni sistem kapsamında doktora öğrencisi olmaya hak kazanan adayların öncelikli alanlar kapsamında araştırma görevlisi kadrolarına atanması mümkün olacak. Atama işlemleri ise yürürlükteki mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilecek.
Doktora eğitimine ilişkin süreçlerde ise Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği hükümleri uygulanacak.
Amaç: Öncelikli alanlarda akademik insan kaynağı yetiştirmek
Yapılan düzenleme ile YÖK'ün belirlediği stratejik alanlarda nitelikli akademik insan kaynağının yetiştirilmesi ve araştırma görevlisi kadrolarının bu alanlara yönlendirilmesi hedefleniyor. Yeni sistemde doktora programlarına giriş süreci daha merkezi ve ölçülebilir bir sınav mekanizmasına bağlanmış oldu.
Yeni yönetmelik değişikliği Resmi Gazete'de yayımlandığı 6 Mart 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi.
Doktora öğrenci seçiminde yeni düzenleme lisansüstü yönetmeliğine de eklendi
Aynı gün yayımlanan "Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile doktora öğrenci seçimine ilişkin bu sistem lisansüstü eğitim mevzuatına da eklendi.
Yeni düzenlemeye göre YÖK'ün belirlediği üniversitelerde ve öncelikli alanlardaki doktora programlarına öğrenci seçimi;
Türk vatandaşları için öğretim elemanı atamalarına ilişkin yönetmelikteki hükümler çerçevesinde,
Yabancı uyruklu adaylar için ise YÖK tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre yapılacak.
Bu düzenleme ile doktora programlarına öğrenci seçimi ile araştırma görevlisi kadrolarına yerleştirme süreçleri arasında daha bütüncül bir sistem oluşturulması hedefleniyor.
Doğum yapan lisansüstü öğrencilere iki dönem ek süre
Lisansüstü eğitim yönetmeliğinde yapılan bir diğer önemli değişiklik ise doğum yapan kadın öğrenciler için getirilen yeni hak oldu. Buna göre doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere talep etmeleri halinde doğum sonrası iki dönem ek süre verilebilecek. Verilen bu süreler lisansüstü eğitimdeki azami süre hesabına dahil edilmeyecek.
İşte 6 Mart 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan düzenlemeler
- Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
MADDE 1- 20/4/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 16 ncı maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"(7)Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yükseköğretim kurumlarının Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen öncelikli alanlarındaki doktora programlarına Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen sayı kadar doktora öğrencisi seçimi; Türk vatandaşları için 9/11/2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri, yabancı uyruklular için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır."
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 35 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"(9) Doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere talepleri halinde doğum sonrası iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz."
MADDE 3- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 4- Bu Yönetmelik hükümlerini Yükseköğretim Kurulu Başkanı yürütür.
- Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
MADDE 1- 9/11/2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 15 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"(3) Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yükseköğretim kurumlarının Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen öncelikli alanlarındaki doktora programlarına Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen kontenjan kadar doktora öğrencisi seçimi bu Yönetmelikte yer alan genel ve özel şartlara sahip olunması ve asgari ALES ve yabancı dil puanlarından az puan belirtilmemesi şartıyla aşağıdaki şekilde yapılır:
a) Doktora öğrencisi olabilmek için yapılacak yazılı sınava, kontenjan sayısının en fazla 4 katı kadar aday ALES puanının %40'ı, yabancı dil puanının %30'u ve lisans mezuniyet notunun %30'u dikkate alınarak girmeye hak kazanır. Yazılı sınav, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar dahilinde merkezi olarak yapılır. Yazılı sınav sonucu 70 puanın altında olanlar başarısız sayılır.
b) Doktora öğrencisi olabilmek için yapılacak nihai değerlendirmede ALES puanının %25'i, lisans mezuniyet notunun %25'i, yabancı dil puanının %20'si ve yazılı sınav notunun %30'u dikkate alınır. Nihai değerlendirme puanı 70 puanın altında olanlar başarısız sayılır. Bu kapsamda doktora öğrencisi olmaya hak kazananların öncelikli alanlar kapsamında araştırma görevlisi kadrolarına atamaları yürürlükteki mevzuat uyarınca yapılır ve doktora öğrenciliğine ilişkin hususlarda 20/4/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği hükümleri uygulanır."
MADDE 2- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3- Bu Yönetmelik hükümlerini Yükseköğretim Kurulu Başkanı yürütür.