Devlet korumasında büyüyen gençlerin memurluğa atanmasında yeni şartlar geliyor

Devlet koruması altında yetişen gençlerin kamu kurumlarında istihdam edilmesine ilişkin düzenleme değişiyor. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun ek 1. maddesinde değişiklik öngören kanun teklifi TBMM'ye sunuldu. Teklifte, istihdam hakkından yararlanma şartları yeniden belirlenirken başvuru yaşı, eğitim düzeyi ve yerleştirme yöntemi gibi birçok alanda yeni kriterler getiriliyor.

Teklif gerekçesinde, düzenlemenin Anayasa'nın sosyal devlet ilkesine dayandığı belirtilirken devlet korumasındaki gençlerin toplumsal hayata uyumunun güçlendirilmesi ve kamu hizmetinde verimliliğin artırılması amaçlandığı ifade edildi.

Kuruluş bakımından yararlanma süresi 5 yıla çıkarılıyor

Mevcut uygulamada, devlet korumasındaki gençlerin kamuya yerleştirilme hakkından yararlanabilmesi için sosyal hizmet modellerinden en az iki yıl yararlanmış olması yeterliydi. Kanun teklifinde bu süre beş yıl olarak yeniden düzenleniyor.

Buna göre, korunma kararı veya bakım tedbiri kararı kapsamında olanların; kuruluş bakımı veya koruyucu aile hizmetlerinden en az beş yıl fiilen yararlanmış olması ve reşit olduğu tarihte de bu hizmetlerden yararlanmaya devam ediyor olması gerekecek.

30 yaş sınırı getiriliyor

Teklifte ilk kez bazı yeni şartlar da getiriliyor. Buna göre söz konusu istihdam hakkından yararlanabilmek için;

• Türk vatandaşı olmak
• En az ortaöğretim mezunu olmak
• 18 yaşını doldurduktan sonra 5 yıl içinde başvurmak
• Başvuru tarihinde 30 yaşından gün almamış olmak

şartları aranacak.

Ayrıca 14 yaşından sonra kurumdan veya koruyucu aile yanından hizmet aldığı süre içinde 90 günden fazla izinsiz ayrılmamış olmak da yeni şartlar arasında yer alıyor.

Kura sistemi kaldırılıyor, merkezi sınav geliyor

Mevcut sistemde hak sahibi gençlerin kamuya yerleştirilmesi kura yöntemiyle yapılıyordu. Kanun teklifinde bu yöntem değiştirilerek merkezi sınav sonuçlarına göre yerleştirme yapılması öngörülüyor.

Buna göre Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hak sahipliği onaylanan adayların kamu kurumlarına yerleştirilmesi merkezi sınav sonuçları dikkate alınarak gerçekleştirilecek.

Düzenleme ile devlet korumasında yetişen gençlerin eğitim hayatına teşvik edilmesi ve yetkinliklerine uygun kadrolarda istihdam edilmeleri hedefleniyor.

Kamu kurumlarına ayrılan kontenjan sistemi korunuyor

Kanun teklifinde kamu kurumlarının istihdam yükümlülüğüne ilişkin oran ise korunuyor. Buna göre kamu kurum ve kuruluşlarında dolu kadro ve pozisyonların binde biri, bu kapsamda istihdam edilecek kişiler için ayrılmaya devam edecek.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı her yıl kurumlara düşen kadro sayısını belirleyecek ve yerleştirmeler buna göre yapılacak.

Yerleştirme yılda en az bir kez yapılacak

Teklifte yerleştirme işlemlerinin en az yılda bir defa yapılması öngörülüyor. Yerleştirilen kişiler bu haktan yalnızca bir kez yararlanabilecek.

Ayrıca öğretmenlik alanlarından mezun olanların atamaları ise Öğretmenlik Mesleği Kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilecek.

İşte kanun teklifinde yer alan değişiklik metni:

MADDE 8- 2828 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"EK MADDE 1- Bu madde ile sağlanan istihdam hakkından yararlanmak için;
a) Bu Kanun kapsamında hakkında korunma kararı veya 5395 sayılı Kanun uyarınca bakım tedbiri kararı alınmış olmak,
b) Korunma kararı veya bakım tedbiri kararı devam ederken fasılalı olarak geçen yararlanma süreleri dahil en az beş yıl kuruluş bakımı veya koruyucu aile sosyal hizmet modellerinden fiilen yararlanmak ve reşit olduğu tarih itibarıyla fiilen yararlanmaya devam ediyor olmak,
c) Korunma, bakım tedbir kararı veya bu Kanunun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen himaye onayının sona erdiği tarih itibarıyla Türk Vatandaşı olmak,
ç) 14 yaşını doldurduğu tarihten itibaren kuruluştan ya da koruyucu aile yanından hizmet aldığı süre boyunca fasılalı da olsa Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kayıtlarına göre 90 günden fazla izinsiz ayrılmamış olmak,
d) En az ortaöğretim mezunu olmak,
e) 18 yaşın doldurulduğu ve korunma, bakım tedbir kararı veya bu Kanunun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen himaye onayının sona erdiği tarihten itibaren beş yıl içinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvuru yapmış olmak ve başvuru tarihi itibarıyla 30 yaşından gün almamış olmak,
şartlarının tamamının taşınması zorunludur.
Yukarıda belirtilen şartlar kapsamında hak sahibi olanların işe yerleştirilmeleri aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde yapılır:
a) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından hangi statüde olursa olsun dolu kadro ve pozisyonları toplamının binde biri, bu madde kapsamında istihdam edilecekler için ayrılır ve her yıl belirtilen oranda kişi istihdam edilir. Dolu kadro ve pozisyon toplamı binden az olan kamu kurum ve kuruluşlarına, talep edilmesi durumunda yerleştirme yapılır.
b) Hak sahipliği Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından onaylananların merkezi yerleştirme işlemleri merkezi sınav sonuçlarına göre yapılır.
c) Yerleştirme yapılacak kadro ve pozisyon sayısı 2 Sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine tabi kurumların dolu memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonları ve işçi kadro sayılarının toplamının binde biridir. Toplam kadro ve pozisyon sayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacak yılın başındaki veriler esas alınır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından bu madde kapsamında hak sahiplerinin istihdam edileceği toplam kadro sayıları her kurum için tespit edilerek kurumlara bildirilir. Kurumlar, bildirilen bu kadroları merkez ve taşra teşkilatları itibarıyla dağıtımını yaparak yerleştirme dönemlerinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bildirir. Bu madde kapsamına girenlerin yerleştirilmeleri; ortaöğretim ve daha üst öğrenim mezunları için kurumların talepleri doğrultusunda öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri ünvanın Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi eki cetvellerde yer alması şartıyla ihraz etmiş bulundukları ünvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları için memur ünvanlı kadro ve pozisyonlara, en az yılda bir defa olmak üzere Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca yapılır veya yaptırılır. Öğretmenlik alanları için Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen yükseköğretim programlarından mezun olanlar 10/10/2024 tarihli ve 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu hükümleri uyarınca istihdam edilirler. Milli Eğitim Akademisi ile ilişikleri disiplin soruşturması dışında bir sebeple kesilenler memur ünvanlı kadrolara atanırlar. Kurumlarca teşkilat bazında dağıtımın bildirilmemesi halinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dahilinde resen yerleştirme yapılır.
ç) Hak sahipleri bu madde kapsamındaki istihdam hakkından yalnızca bir defa faydalanabilirler. Hak sahiplerinden herhangi bir kamu kurum ve kuruluşuna yerleştirilip atama onayı alınanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadro ve pozisyonlara her ne surette olursa olsun atananlar ve 7528 sayılı Kanuna göre hazırlık eğitimine alınanlar bu maddede verilen hakkı kullanmış sayılır. Öğrenim düzeyinin göreve başlama sonrasında değişmesi genel hükümler dışında bir atama veya ünvan değişikliğine hak teşkil etmez.
d) Kamu kurum ve kuruluşları, bu maddede belirtilen haktan yararlanarak yerleştirilenlerin atama işlemlerinin sonucunu, herhangi bir nedenle işten ayrılan personele ilişkin belirlenecek bilgileri ve halen çalışmakta olanların bilgilerini yönetmelikte belirlenecek zaman içerisinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu Kuruma bildirir.
e) Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamı dışında kalan kurumlar da bu madde kapsamında istihdamla yükümlü oldukları kadro ve pozisyonları Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bildirmek zorundadır. Ancak, bu kurumlara yapılacak yerleştirmelerde ilgili kurumların talep ettikleri kadro ve statüler esas alınır.
f) Bu madde kapsamında yapılacak yerleştirmelerde; yerleştirilen kişinin atama onayının alınması ile birlikte diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın teklif yapılan kamu kurum ve kuruluşlarına kadrolar ihdas edilmiş ve kurumların kadro ve pozisyon cetvellerinin ilgili bölümlerine eklenmiş sayılır. Bu şekilde ihdas edilen kadrolar, herhangi bir şekilde boşalması halinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
Öğrenim durumlarına bakılmaksızın birinci fıkra kapsamına giren kişilerin özel sektörde çalıştırılmaları halinde, 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesine göre ödenmesi gereken ve aynı Kanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi, kısa vadeli sigorta kolları primi ve genel sağlık sigortası primi, sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre ödenmesi gereken işsizlik sigortası primi, sigortalı ve işveren hissesinin tamamı sigortalının işe giriş tarihinden itibaren beş yıl süre ile Hazine tarafından karşılanır. Bu fıkra kapsamında sağlanan prim teşvikinden işverenler yararlanır ve Hazine tarafından işverene sağlanan sigortalı primi hissesi teşviki tutarının sigortalıya ödenmesi işverenden talep edilemez. Bu fıkra uyarınca teşvikten faydalanabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin kanuni süresi içinde verilmesi ve Hazinece karşılanmayan primlerin kanuni süresi içinde ödenmesi şarttır.
İşe yerleştirme yükümlülüğünün takip ve denetimine, yerleştirme yapılacak kadro ve pozisyonların belirlenmesine, merkezi sınav ve yerleştirme işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetkilidir."