Kamuda yapay zeka destekli denetim devreye alınıyor

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, "Kamu Kurumları Denetim Faaliyetleri Değerlendirme" toplantısı düzenlendi.

Kamu denetim sisteminin güçlendirilmesine yönelik konuların görüşüldüğü ve denetim faaliyetleri değerlendirme raporunun ele alındığı toplantıya, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz, Devlet Denetleme Kurulu (DDK) Başkanı Salih Tanrıkulu, bakanlıkların teftiş ve denetim kurulları ile kamu kurumlarının denetimle görevli birimlerinin başkanları katıldı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, toplantıda yaptığı konuşmada, "İnsanı merkeze alan vatandaş odaklı bir kamu hizmeti sunumu anlayışıyla, kamu denetim sisteminin etkinliğini artırarak, vatandaşlarımızın yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik çalışmalar yürütüyoruz. Denetim süreçlerinde yapay zeka destekli, düzenli ve etkin denetim sistemiyle vatandaşlarımızdaki denetim algısını iyileştirmeyi hedefliyoruz." ifadesini kullandı.

Karar alma süreçlerinin dijital dönüşümle birlikte hızlandığını ve daha koordineli bir şekilde yürütüldüğünü belirten Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı denetim genelgesi ile "etkin denetim güçlü yönetim" anlayışıyla kamu yönetiminde denetim alanında yeni bir sayfa açıldığını vurguladı.

Yılmaz, kamu hizmetlerinin verimli, saydam ve hesap verebilir şekilde yürütülmesiyle eğitim, sağlık, gıda, ticaret gibi alanlar başta olmak üzere tüm denetim faaliyetlerinin etkin ve düzenli bir şekilde yerine getirilmesi gerektiğini vurgulayarak, kamu yönetiminde verimlilik ve etkinliğin sağlanmasında denetim mekanizmalarının kritik rolüne işaret etti.

Denetim sisteminin, kurumsal gelişimi destekleyen ve yönetime rehberlik eden ana aktörlerden biri olduğunu dile getiren Yılmaz, "Güçlü bir kamu yönetimi ve vatandaş odaklı devlet anlayışının tesisi için etkin işleyen bir denetim yapısı hayati öneme sahiptir." diye konuştu.

- "Denetim faaliyetlerinin rehberlik esaslı bir anlayışla yürütülmesi önem taşımaktadır"

Yılmaz, idarenin asli bir unsuru olan denetimin, kamu yönetiminin gelişmesine her alanda katkı sunabilecek güçlü bir potansiyele sahip olduğunun altını çizerek, denetim açığının kaynakların verimsiz kullanımına, kalitesiz ve yetersiz hizmet sunumuna sebep olacağını bildirdi.

Cevdet Yılmaz, şöyle konuştu:

"Denetimsiz alan bırakmama ilkesi uyarınca, piyasa gözetimi ve saha denetimi faaliyetleri yoluyla, vatandaşların günlük yaşamını doğrudan etkileyen gıda ve ürün güvenliği, kayıt dışılıkla mücadele, fahiş fiyat ve tüketicinin korunması, sağlık hizmetleri gibi alanlarda kamu denetimine duyulan güven önem arz etmektedir.

Bu doğrultuda denetim faaliyetlerinin; sadece cezalandırma maksadıyla değil, hatalı uygulamaları önleyici ve kurallara gönüllü uyumu teşvik eden rehberlik esaslı bir anlayışla yürütülmesi büyük bir önem taşımaktadır. Kamu kurumlarının dijital dönüşüme uyum sağlamasının, denetim süreçlerinin etkin ve verimli yürütülmesi açısından katkı sağlamaktadır."

- Uluslararası standartlarla uyumlu bir denetim mekanizması

Yılmaz, denetim süreçlerinde kullanılan yapay zeka destekli elektronik denetim, veri analitiği, süreç otomasyonu, mobil saha denetimleri ve güvenli veri paylaşımı gibi uygulamalarla risklerin önceden tespit edilmesi ve denetimlerin daha hızlı, gerçek zamanlı ve kapsamlı icra edilmesinin mümkün olacağını ifade etti.

Cevdet Yılmaz, kamu denetim sisteminde, dijital teknolojilerle desteklenen, veri temelli karar alma süreçlerine entegre, risk analizi odaklı yaklaşımı benimseyen ve uluslararası standartlarla uyumlu bir denetim mekanizmasının önemini vurguladı.

- 2025 yılı denetim faaliyetleri

Toplantının ardından yapılan açıklamaya göre, toplantıda, kamu kurumlarının rehberlik, teftiş ve denetim faaliyetlerinin daha etkin yürütülmesi ve denetim süreçlerinin dijital teknolojilerle güçlendirilmesine dair çalışmalar değerlendirildi. Devlet Denetleme Kurulu tarafından kamu kurumlarının 2025 yılı denetim faaliyetlerine ilişkin kapsamlı bir sunum yapıldı.

- Denetimde öncelikli alanlar

Toplantıda, denetim birimleri mevzuatı ve teşkilatının güçlendirilmesi, insan kaynağı kapasitesinin geliştirilmesi, ortak eğitim ve mesleki standartların oluşturulması, koordinasyon mekanizmalarının iyileştirilmesi ve ortak denetim kültürünün yaygınlaşmasına yönelik öneriler değerlendirildi.

Ayrıca finansal dolandırıcılık, yasadışı bahis, dijital sahtecilik, siber suçlar, mali suçlar, kaçakçılık ve organize suçlar gibi toplumu ve sosyal hayatı olumsuz etkileyen konularda yapılan denetim çalışmaları görüşüldü.

- Kamu Kurumları Denetim Faaliyetleri Değerlendirme Raporu hazırlandı

Yapılan açıklamada, Devlet Denetleme Kurulu tarafından kamu kurumlarınca yürütülen rehberlik, teftiş ve denetim faaliyetlerine ilişkin veriler analiz edilerek, hazırlanan değerlendirme raporuna da değinildi.

Kamu kurumları denetim faaliyetleri değerlendirme raporunda, teftiş ve denetim birimlerinin kurumsal yapıları ve işleyişi, faaliyet raporları ile yıllık çalışma programları verilerinin analizi, piyasa gözetimi ve saha denetimi faaliyetleri, koordinasyon ve uyumlaştırma düzeyine dair bilgiler ile denetim sisteminin etkinliğinin artırılmasına yönelik önerilere yer verildiği ifade edildi.

Kamu denetim sisteminde farklı kurumlar tarafından çeşitli alanlarda yürütülen denetimlere dair bilgilerin ayrıntılı olarak değerlendirildiği raporda, kamu denetim faaliyetlerinin planlanması ve uygulanmasına dair yaklaşımların da ele alındığı aktarıldı.

- Denetim Bilgi Sistemi Hayata Geçirildi

Rehberlik, teftiş ve denetim faaliyetlerinin düzenli ve etkin bir şekilde yerine getirilmesi konulu Cumhurbaşkanlığı genelgesi uyarınca, inceleme ve denetleme faaliyetlerinin takibi ve koordinasyonunu sağlayan Devlet Denetleme Kurulu tarafından Denetim Bilgi Sistemi'nin devreye alındığı belirtildi.

Denetim bilgi sistemi ile teftiş ve denetimle görevli, 17 bakanlık başta olmak üzere 100'den fazla denetim biriminin çalışmalarını düzenli takip eden, yıllık çalışma programları ve faaliyet raporları bilgilerini analiz ederek, kamu kurumlarının denetim faaliyetlerine ilişkin genel değerlendirmeyi ortaya koyan ve çeşitli alanlarda özel raporlar üretebilen bir mekanizmanın çalışmaya başladığı aktarıldı.

Yapılan analizler sonucunda, 2025 yılı teftiş ve denetim faaliyetleri kapsamında 103 kurumun toplam 3 bin 223 çalışma verisinin sisteme kaydedildiği bilgisi paylaşıldı.