Kamu Görevlileri Görevden Ayrıldıktan Sonra Eski Kurumuna Karşı İş Yapabilir mi?

Kamu görevlileri, görev süreleri boyunca olduğu gibi görevden ayrıldıktan sonra da bazı hukuki sınırlamalara tabi tutuluyor. Özellikle görevden ayrılan kamu personelinin, daha önce hizmet verdiği kurumlara karşı iş yapıp yapamayacağı konusu, uygulamada sıkça tartışma konusu oluyor. Bu husus, 2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun ile açık şekilde düzenlenmiş durumda.

2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde, "Bu Kanun, genel bütçeye dahil daire, kurum ve kuruluşlar ile katma bütçeli idarelerde, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan fonlarda, belediyelerde, özel idarelerde 12 Mart 1964 gün ve 440 sayılı ve 12 Mayıs 1964 gün ve 468 sayılı Kanunlar kapsamına giren kuruluşlarda, sermayesinin yarısından fazlası ayrı ayrı veya birlikte Hazinece veya yukarıdaki daire, idare, kurum ve kuruluşlarca karşılanan yerlerde aylık, ücret veya ödenek almak suretiyle görev yapmış olanlar hakkında uygulanır." hükmü yer almaktadır.

Yasak kapsamına giren kurumlar nelerdir?

Bakanlıklar gibi genel bütçeli idareler, üniversiteler, devlet su işleri genel müdürlüğü, orman genel müdürlüğü vd. özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, fonlar, belediyeler, özel idareler, KİT'ler, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kurum ve kuruluşlar bu kapsamdadır.

Aynı Kanunun 2 nci maddesinde, "Birinci madde kapsamına giren yerlerdeki görevlerinden hangi sebeple olursa olsun ayrılanlar, ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde hizmetinde bulundukları daire, idare, kurum ve kuruluşlara karşı ayrıldıkları tarihten başlayarak üç yıl süreyle, o daire, idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alamazlar, taahhüde giremezler, komisyonculuk ve temsilcilik yapamazlar.
Özel kanunlardaki yasaklayıcı hükümler saklıdır.
Vergi incelemesine yetkili olanlar; görevlerinden ayrıldıktan sonra üç yıl süreyle, görevden ayrılış tarihi itibarıyla son üç yıl içinde nezdinde inceleme yaptıkları mükellefler veya bu mükelleflerin veya ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu kurumlarda herhangi bir görev veya iş alamazlar, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu kapsamında sözleşme düzenleyemezler." hükmü, 3 ve 4 üncü maddelerinde, "Seferberlik, manevra, tatbikat, atış ve konferans gibi öğrenim ve eğitim maksadıyla silah altına alındıktan sonra terhis edilen yedek subaylar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.
Ancak, muvazzaflık hizmetini bitiren yedek subaylar, sadece kadrosunda, hizmet gördükleri kıta, karargah ve askeri kuruma ait işlerde ikinci madde hükmüne tabidirler.
Uzman tabipler, tıpta uzmanlık tüzüğüne göre uzman olanlar, tabipler, diş tabipleri ve eczacılar kendi nam ve hesabına yaptıkları mesleki faaliyetleri ile ilgili olarak kurum ve kuruluşlarla tip sözleşmeler yapabilirler.
Bu Kanuna aykırı harekette bulunanlar altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar." hükmü yer almaktadır.

Ayrıldığı kuruma karşı yasağın süresi ne kadardır?

Kamu görevlileri görevinden ayrıldığı tarihten önceki 2 yıl içinde hizmetinde bulunduğu idarelere karşı görevinden ayrıldığı tarihten itibaren 3 yıl süreyle o idarelerdeki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan veya dolaylı olarak görev ve iş alamazlar, taahhüde giremezler, komisyonculuk ve temsilcilik yapamazlar. Ancak Kanun özel kanunlarda yer alan düzenlemeleri saklı tutarak özel kanunlardaki düzenlemelerin geçerli olacağını da istisna olarak belirtmiştir.

Ayrıldığı kuruma karşı yasak, mahkeme kararları ve Kanun hükmü gereğince nasıl örneklendirilebilir?

Yargıtay ve Danıştayın çeşitli kararları incelendiğinde, kişinin görevden ayrıldıktan sonra herhangi bir yerde çalışmasına yasak konulmamış olup ayrıldığı kuruma karşı yapılan ihale ve hizmetleri almak gibi eylemlerin yasak kapsamına girdiği görülmektedir. Örneğin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından herhangi bir suretler ayrılan ilgili ( emeklilik, istifa vd.) ayrıldığı birimde son 2 yılda sendikal faaliyetlerle ilgili bir görev yürüttüğünde görevden ayrıldıktan sonra herhangi bir sendikada görev alması sonucunda ayrıldığı kurumun faaliyet alanıyla ilgili herhangi bir ihale, komisyon, taahhüd alamaz. Ancak ilgilinin herhangi bir sendikada çalışmasında hukuken bir engel bulunmamaktadır.

Öte yandan, çeşitli mahkeme kararlarında yine kamu görevlilerinin, ayrıldığı kurumdaki çalışan iş arkadaşlarına karşı maddi veya manevi bir etkide bulunabilecek işler ve/veya çıkar sağlama gibi eylemleri yerine getirdiğinde yasak kapsamına gireceği belirtilmiştir.

Ayrıldığı kuruma karşı yasaklı eylemleri yerine getiren ilgilerin cezai hükmü nedir?

2531 sayılı Kanuna aykırı harekette bulunanlara 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verileceği hükme bağlanmıştır. Söz konusu kişilerin öğrenilmesi durumunda ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına/Savcılıklarına bildirilmesi durumunda Başsavcılık/Savcılık yapacağı soruşturma neticesinde ilgililer hakkında gerekli işlemleri yapacaktır.

Yasak kapsamı dışında olan durumlar nelerdir?

Seferberlik, manevra, tatbikat, atış ve konferans gibi öğrenim ve eğitim maksadıyla silah altına alındıktan sonra terhis edilen yedek subayların, terhislerinden sonra yapacakları işler yasak kapsamı dışındadır.

Muvazzaflık hizmetini bitiren yedek subayların terhislerinden sonra yapacakları işler (kadrosunda hizmet gördükleri kıta, karargah ve askeri kuruma ait işler hariç) yasak kapsamı dışındadır.

Uzman tabipler, tıpta uzmanlık tüzüğüne göre uzman olanlar, tabipler, diş tabipleri ve eczacılar kendi nam ve hesabına yaptıkları mesleki faaliyetleri ile ilgili olarak kurum ve kuruluşlarla yapacakları işler yasak kapsamı dışındadır.

Kanundaki bazı özel düzenlemeler nelerdir?

Vergi incelemesine yetkili olan kamu görevlileri için görevden ayrılmadan önce dikkate alınan süre 2 yıl yerine 3 yıldır. Vergi denetimi yapan kişilerin örneğin vergi dairesi müdürü vergi müfettişi vb. denetim yaptığı mükelleflerin serbest muhasebecisi, mali müşaviri ya da yeminli mali müşaviri olmaları bunların vergi dairesine karşı mali sorumlu olmasına yol açar. Bu da mevcut yasağın kapsamına girmektedir. Vergi dairesi müdürlüklerine karşı doğrudan ya da dolaylı olarak temsilci, takipçi, vs. olma kapsamında yer almayan başka bir görev üstlenilmesi de yasaklanmaktadır. Diğer birimlerle yapılan tüm işler de yasak kapsamındadır. Genel kuraldan daha ağır bir kısıtlama bu özel düzenlemeyle getirilmiştir.