Okul ve çevresi güvenliğinde okulların risk değerlendirme ölçeği, okul güvenlik kontrol listesi ile kurumların görev ve sorumlulukları

T.C. İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünün 24.04.2026 tarih ve 23635644249130906 sayılı "Okul ve Çevresi Güvenlik Tedbirleri" konulu genelgesi kapsamında Kurum Ve Kuruluşların Görev Ve Sorumlulukları, Okulların, Risk Değerlendirme Ölçeği ve Güvenlik Kontrol Listesi aşağıdaki şekildedir.

1. İçişleri Bakanlığı ve Bağlı Birimleri

• Valilikler ve Kaymakamlıklar: Genelgede belirtilen esasların koordinasyonunu bizzat sağlamak, her ayın ilk haftası düzenli olarak koordinasyon toplantıları gerçekleştirmek ve uygulamadaki aksaklıkları takip ederek aylık raporlar sunmakla görevlendirilmişlerdir.
• Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı: Risk derecesine göre "Okul Kolluk Görevlisi" veya "Güvenli Eğitim Koordinasyon Görevlisi" görevlendirmek, okul giriş-çıkışlarında devriye faaliyetlerini artırmak ve metruk bina/park gibi kör alanlarda denetim yapmakla sorumludurlar.
• İlgili Kolluk Birimleri (Asayiş, Siber, Çocuk, İstihbarat, Narkotik, Trafik): Okul bazlı risk analizlerini yapmak üzere oluşturulan komisyonlara katılım sağlamak, siber devriye faaliyetlerini yürütmek ve uyuşturucu/bağımlılık yapıcı maddelere karşı denetimleri artırmakla görevlidirler.

2. Milli Eğitim Bakanlığı ve Eğitim Kurumları

• Milli Eğitim Müdürlükleri: Okulların fiziki güvenlik eksikliklerini kolluk birimleriyle eş güdüm içinde gidermek ve risk grubundaki öğrencilere yönelik rehberlik çalışmalarını yürütmekle görevlidirler.
• Okul Yönetimleri: Güvenlik verilerini kollukla paylaşmak, okul içi kamera sistemlerini faal tutmak, "Okul Güvenliği Yönetim Ekibi" toplantılarını gerçekleştirmek ve siber olay müdahale prosedürlerini oluşturmakla sorumludurlar.
• Rehberlik Servisleri: Öğrencilerin psikolojik güvenliğini korumak, akran zorbalığı ve şiddet eğilimine karşı psikososyal destek sağlamak üzere sürece dahil edilmiştir.

3. Yerel Yönetimler ve Diğer Kamu Kurumları

• Belediyeler ve İl Özel İdareleri: Okul çevrelerindeki parklarda aydınlatma ve kamera sistemlerini kurmak, risk teşkil eden metruk binaların ivedilikle yıkılmasını sağlamakla görevlidirler.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Sosyal hizmet birimleri aracılığıyla risk analizleri için veri seti hazırlamak ve ailelerin güçlendirilmesine yönelik çalışmalarda koordinasyon sağlamakla sorumludurlar.
• Sağlık Bakanlığı: Olası olaylarda müdahale sırası ve koordinasyon usulleri kapsamında ilk müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi sürecinde yer almaktadır.

4. Diğer Paydaşlar

• Sivil Toplum Kuruluşları ve Eğitim Sendikaları: Kamuoyunda oluşabilecek yanlış algıların önüne geçmek ve güven duygusunu pekiştirmek amacıyla istişare süreçlerine dahil edileceklerdir.
• Veliler: Güvenlik sisteminin aktif bir paydaşı olarak sürece dahil edilecek ve çocuklardaki davranış değişikliklerini fark etmeleri için bilgilendirme çalışmalarına tabi tutulacaklardır.

1. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI VE BAĞLI BİRİMLERİ

1. A) Vali Ve Kaymakamların Yürütmesi Gereken Görevler:

• Koordinasyon ve Liderlik: Genelgede belirtilen tüm esasların uygulanmasını bizzat koordine eder ve ilgili tüm kurumlar arasındaki iş birliğini sağlar.
• Aylık Toplantı Başkanlığı: Daha önce yılda iki kez toplanan "İl/İlçe Yürütme Kurulları"na bizzat başkanlık eder ve bu toplantıları her ayın ilk haftasında düzenli olarak gerçekleştirir.
• Tedbirlerin Takibi: Koordinasyon toplantılarında okul güvenliğine yönelik alınan kararların ve tedbirlerin uygulanmasını kararlılıkla takip eder.
• Acil Durum Müdahale Kapasitesi: Olası olaylarda kurumların müdahale sırasını ve koordinasyon usullerini gözden geçirerek ilk müdahale kapasitesini güçlendirir.
• Mahalli İlave Tedbirler: Genelgedeki esaslara ek olarak, görev yaptıkları bölgenin (mahallin) şartlarını göz önünde bulundurarak gerekli gördükleri ilave güvenlik tedbirlerini alır.
• Raporlama: Okulların açık olduğu dönemlerde; alınan tedbirleri, karşılaşılan sorunları ve çözüm önerilerini içeren aylık raporları Milli Eğitim Bakanlığına ve İçişleri Bakanlığına gönderir.
• Bilgilendirme ve Farkındalık: Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi ve güven duygusunun güçlendirilmesi amacıyla yürütülecek bilgilendirme ve istişare süreçlerini yönetir.

1. B) Emniyet Genel Müdürlüğü Ve Jandarma Komutanlığının Yürütmesi Gereken Görevler

• Personel Görevlendirmesi: Öncelik derecesi yüksek okullarda sabit "Okul Kolluk Görevlisi", diğer okullarda ise "Güvenli Eğitim Koordinasyon Görevlisi" görevlendirmek.
• Risk Analizi Komisyonu: Emniyet müdür yardımcıları veya il jandarma komutan yardımcıları başkanlığında; asayiş, siber, çocuk, istihbarat, narkotik ve trafik birimlerinden temsilcilerin katılımıyla okul bazlı risk analiz komisyonları oluşturmak.
• Saha Denetimleri ve Devriyeler: Okul giriş ve çıkış saatlerinde kolluk görünürlüğünü artırmak; okul çevrelerindeki kör alanlarda, metruk yapılarda, parklarda ve oyun salonlarında devriye faaliyetlerini sıklaştırmak.
• Siber Devriye: Siber birimlerin kapasitesini güçlendirerek sosyal medya üzerinden gelen tehditleri, siber zorbalık ve şiddet içeriklerini titizlikle takip edip gerekli işlemleri yapmak.
• Uyuşturucu ve Silahla Mücadele: Çocukların ateşli silahlara erişimini önlemek için saha denetimleri yapmak ve okul çevrelerinde uyuşturucu madde satışını engellemeye yönelik tedbirleri artırmak.
• Trafik Düzenlemeleri: Okul önleri ve çevresindeki trafik düzenlemelerini inceleyerek ilave tedbirler planlamak ve eksikliklerin (levha, üst geçit vb.) giderilmesini koordine etmek.
• Bilişim ve Bildirim: Okul idareleriyle birlikte şüpheli durumlar için hızlı bildirim mekanizmaları kurmak ve siber güvenlik konusunda okullarla koordineli çalışmak.
• Fiziki Güvenlik Desteği: Park ve rekreasyon alanlarına kamera ve aydınlatma sistemlerinin kurulması için yerel yönetimlerle iş birliği yapmak.
• Eğitim Faaliyetleri: Öğrenci ve öğretmenlere yönelik siber güvenlik farkındalık ve siber bilinçlendirme eğitimleri düzenlemek.

1. C) İlgili Kolluk Birimlerinin (Asayiş, Siber, Çocuk, İstihbarat, Narkotik, Trafik) Yürütmesi Gereken Görevler
2. Ortak Komisyon Çalışmaları

• Emniyet müdür yardımcıları veya il jandarma komutan yardımcıları başkanlığında oluşturulan komisyonlarda yer alarak "Okul ve Çevresi Güvenlik Ölçeği" verilerini değerlendirmek.
• Okul bazlı risk analizlerini ivedilikle güncellemek ve dinamik tehdit türlerine göre saha verilerini raporlamak.

1. Siber Birimler

• Siber devriye faaliyetlerine ağırlık vererek internetteki tehlikeleri ve sosyal medya üzerinden yapılan suç teşkil eden paylaşımları takip etmek.
• Sosyal medya üzerinden gelen hedef gösterme, siber zorbalık ve şiddet içeriklerini tespit ederek ilgili birimlere bildirmek.
• Öğrenci ve öğretmenlere yönelik siber güvenlik farkındalık, dijital etik ve güvenli internet kullanımı eğitimleri düzenlemek.

1. Narkotik ve Çocuk Birimleri

• Okul çevrelerindeki işletmeleri yakından izleyerek çocuklara bağımlılık yapıcı maddelerin satışını engellemek için denetimleri artırmak.
• Okul önlerinde öğrencilerin güvenliği bakımından tehlike teşkil eden, okulla ilgisi olmayan kişilerin beklemesini ve toplanmasını engellemek.

1. Trafik Birimleri

• Okul önleri ve çevresindeki trafik düzenlemelerini inceleyerek ilave tedbirler planlamak.
• Okul çevresindeki trafik işaret ve levhaları, korkuluk, üst geçit gibi eksiklikleri tespit ederek ilgili kurumlarla koordinasyon içinde tamamlanmasını sağlamak.

1. İstihbarat ve Asayiş Birimleri

• Çocukların ateşli silahlara erişiminin önlenmesi amacıyla istihbari çalışmalar ve risk odaklı saha denetimleri yapmak.
• Okul çevresindeki metruk yapılar, parklar, internet kafeler ve oyun salonları gibi kör alanlarda devriye faaliyetlerini sıklaştırmak.
• Radikalleşme eğilimleri, dışlanma ve taklitçi davranışlar gibi dijital veya fiziksel risk işaretlerini erken uyarı kapsamında takip etmek.

2. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI VE EĞİTİM KURUMLARI

2. A) Milli Eğitim Müdürlüklerinin Yürütmesi Gereken Görevler

• Fiziki Güvenlik Eksikliklerinin Giderilmesi: Okulların çevre duvarları, giriş-çıkış müracaat noktaları, kamera sistemleri ve eşya kontrolü gibi fiziki güvenlik önlemlerini kolluk birimleriyle eş güdüm içerisinde gözden geçirmek ve tespit edilen eksiklikleri ivedilikle gidermek.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Tedbirleri: Okullardaki yangın alarm sistemleri, kaçak akım röleleri ve diğer iş güvenliği ekipmanlarının kontrolünü yaparak standartlara uygun hale getirilmesini sağlamak.
• Rehberlik ve Psikososyal Destek: Akran zorbalığı, dışlanma, şiddet eğilimi ve travmatik durumlara karşı rehberlik ve psikolojik destek sistemlerini aktif tutmak; şiddet olaylarından etkilenen öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik destek hizmetlerini sürdürmek.
• Erken Uyarı Mekanizmalarının İşletilmesi: Öğrencilerdeki şiddet eğilimi, saldırgan davranışlar veya dijital mecralardaki risk işaretlerini takip ederek erken müdahale mekanizmalarını devreye sokmak.
• Dijital Esenlik ve Farkındalık Çalışmaları: Öğrenci, öğretmen ve velilerin dijital risklere karşı becerilerini artırmak amacıyla siber güvenlik, dijital etik ve güvenli internet kullanımı konularında farkındalık eğitimleri düzenlemek.
• Okul Güvenliği Yönetim Ekiplerinin Koordinasyonu: Okul müdürü başkanlığında kurulan ekiplerin periyodik değerlendirme toplantıları yapmasını sağlamak ve bu toplantılarda risk analizleri ile güvenlik tedbirlerinin etkinliğini denetlemek.
• Afet ve Acil Durum Planlaması: "Afet ve Acil Durum Yönetimi Genelgesi" doğrultusunda; yangın, doğal afet ve güvenlik tehditlerine karşı korunma, kurtarma ve tahliye prosedürlerini içeren "Acil Durum Planları"nı hazırlamak ve uygulanmasını takip etmek.
• Kurumlar Arası Veri Paylaşımı: Risk analizi komisyonlarının ihtiyaç duyacağı öğrenci ve okul bazlı verileri (öznel bilgi içermeden ve olay bazlı olarak) kolluk birimlerine ve ilgili komisyonlara aktarmak.

1. B) Okul Yönetimlerinin Yürütmesi Gereken Görevler

• Veri Paylaşımı ve Risk Analizi: Okul kayıtlarına yansımış olay bazlı verileri, öznel bilgi içermeden güvenli eğitim koordinasyon görevlisine veya okul kolluk görevlisine iletmek.
• Kamera ve Fiziki Güvenlik: Okul içi ve çevresini görecek kamera sistemlerini kurmak, mevcut sistemlerin 24 saat faal kalmasını sağlamak ve giriş-çıkışların tek bir kapıdan kontrollü yapılmasını koordine etmek.
• Okul Güvenliği Yönetim Ekibi: Okul müdürü başkanlığında bir ekip oluşturmak ve bu ekiple düzenli aralıklarla risk analizi, dijital tehditler ve güvenlik tedbirlerinin etkinliğini değerlendiren toplantılar yapmak.
• Hızlı Bildirim Mekanizması: Kolluk birimleriyle koordineli bir şekilde, şüpheli durumlarda kullanılmak üzere hızlı bir bildirim sistemi kurmak ve işletmek.
• Siber Tehdit Takibi: İnternet ortamında okulu, öğrencileri veya personeli hedef alan tehdit içeriklerini düzenli olarak izlemek ve tespit edilen siber zorbalık durumlarını ilgili birimlere bildirmek.
• Siber Olay Veri Tabanı: Şikayete konu olan veya açık kaynaklardan tespit edilen siber olayları kayıt altına alarak bir olay veri tabanı oluşturmak.
• Servis ve Bahçe Güvenliği: Özel araçların okul bahçesine girmesine izin vermemek ve servis araçlarının bekleme alanlarını kolluk birimleriyle ortaklaşa belirlemek.
• Tehlikeli Araç ve Silah Denetimi: Çocukların ateşli silahlara veya kesici/delici tehlikeli araçlara erişimini önlemek amacıyla kollukla ortak saha denetimleri ve risk odaklı çalışmalar yürütmek.
• Siber Güvenlik Prosedürleri: Okul bünyesinde bir "Siber Olay Müdahale Prosedürü" oluşturmak ve okul bazlı siber güvenlik planını hazırlamak.
• Ziyaretçi ve Fiziksel Kontrol: Giriş-çıkış noktalarında müracaat kayıtlarını tutmak, gerek görüldüğünde eşya kontrolü yapmak ve okulun fiziki engellerini (duvar, tel-çit vb.) sürekli kontrol etmek.

2. C) Okul Rehberlik Servislerinin Yürütmesi Gereken Görevler

• Psikolojik Güvenliğin Korunması: Öğrencilerin yalnızca fiziksel değil, psikolojik güvenliğinin de korunması amacıyla; akran zorbalığı, dışlanma ve şiddet eğilimi gibi durumlara karşı aktif rehberlik hizmeti sunmak.
• Gelişimsel ve Önleyici Rehberlik: Öğrencilerin gelişimlerini desteklemek ve onları olumsuz etkileyebilecek risk faktörlerini azaltmak için önleyici rehberlik çalışmalarını etkili bir biçimde yürütmek.
• Erken Uyarı ve Müdahale: Şiddet eğilimi, tehdit dili, kontrol sorunları ve saldırgan davranış örüntülerini (hem fiziksel hem dijital ortamda) izleyerek erken müdahale mekanizmalarını işletmek.
• Psikososyal Destek: Okulda bir şiddet olayı meydana gelmesi durumunda, olaydan etkilenen öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik psikososyal destek hizmetlerini koordine etmek ve sürdürmek.
• Risk Grubu Takibi: Risk grubunda yer aldığı değerlendirilen öğrencilere yönelik müdahale ve sevk çalışmalarını gerçekleştirmek; bu süreçte veli iş birliği ve kurumlar arası koordinasyonu sağlamak.
• Koordinasyon Toplantılarına Katılım: Okul yönetimleri ve kolluk birimleri ile kurulan hızlı bildirim ve yakın koordinasyon esasına dayalı işleyişin bir parçası olmak.
• Dijital Esenlik Çalışmaları: Dijital risklere karşı öğrencilerin, öğretmenlerin ve velilerin becerilerini artırmaya yönelik "dijital esenlik" çalışmalarını yaygınlaştırmak.
• Ailelerin Güçlendirilmesi: Çocukların gelişiminde ailelerin rolünü desteklemek ve risk işaretlerini erken fark edebilmelerini sağlamak amacıyla ailelere yönelik bilgilendirme çalışmalarını artırmak.

1. YEREL YÖNETİMLER VE DİĞER KAMU KURUMLARI

3. A) Belediyeler ve İl Özel İdarelerin Yürütmesi Gereken Görevler

• Metruk Yapıların Islahı: Okul çevrelerinde bulunan ve eğitim-öğretim ortamı açısından risk oluşturan metruk bina ve yapıların ivedilikle yıkılmasını sağlamak.
• Park ve Rekreasyon Alanlarının Güvenliği: Okul çevrelerindeki park ve dinlenme alanlarına yönelik, kolluk birimleriyle koordineli bir şekilde güvenlik kamerası sistemleri kurmak.
• Aydınlatma Sistemleri: Özellikle uyuşturucu madde kullanımı ve suç türleri açısından riskli olan okul çevresindeki alanlarda aydınlatma sistemlerinin kurulmasını ve faal tutulmasını sağlamak.
• Trafik ve Altyapı Desteği: Okul önlerinde ve çevresinde trafik birimlerince tespit edilen trafik işaretleri, levhalar, korkuluklar ve üst geçitler gibi eksikliklerin giderilmesi sürecinde ilgili paydaş olarak koordinasyona katılmak.
• Koordinasyon Toplantıları: Valilik ve Kaymakamlıklar başkanlığında her ayın ilk haftası düzenlenen okul güvenliği toplantılarına ilgili paydaşlar olarak katılım sağlamak.

3. B) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Yürütmesi Gereken Görevler

• Veri Seti Hazırlama: Okul bazlı risk analizlerinin yapılabilmesi için ihtiyaç duyulan hane gelir düzeyi, sosyal yardım bağımlılığı ve göç yoğunluğu gibi kritik verilerin temin edilmesi amacıyla veri setleri hazırlamak.
• Uzman Desteği: Risk analizi süreçlerinde ve oluşturulan komisyonlarda değerlendirilmek üzere ilgili alanlarda uzman personel görevlendirmek ve irtibat sağlamak.
• Koordinasyon: Sosyal hizmet birimleri aracılığıyla; okul yönetimi, kolluk kuvvetleri ve sağlık birimleri arasında sürekli ve hızlı bilgi paylaşımına dayalı koordinasyonun bir parçası olmak.
• Ailelerin Güçlendirilmesi: Çocukların sağlıklı gelişimini desteklemek amacıyla ailelerin eğitilmesi ve sosyal açıdan güçlendirilmesine yönelik çalışmaları artırmak.
• Risk Takibi: Risk grubunda yer aldığı değerlendirilen öğrencilere yönelik müdahale ve sevk çalışmalarında kurumlar arası koordinasyonu sağlamak ve bu çocukların takibi için mekanizmalar kurmak.
• Yürütme Kurullarına Katılım: Valiler ve kaymakamlar başkanlığında her ay düzenlenen İl/İlçe Yürütme Kurulu toplantılarına ilgili paydaş olarak katılarak okul güvenliği tedbirlerinin eş güdüm içinde uygulanmasına destek vermek.

3. C) Sağlık Bakanlığının Yürütmesi Gereken Görevler

• Bilgi Paylaşımı ve Koordinasyon: Okul yönetimi, kolluk kuvvetleri, yerel idareler ve sosyal hizmet birimleri arasında sürekli ve hızlı bilgi paylaşımına dayalı koordinasyonun bir parçası olmak.
• Risk Analizi Veri Desteği: Güvenlik planlamasının insan faktörünü (öğrenci/personel/veli) kapsayan çok katmanlı yapısı içerisinde sağlık verileriyle ilgili süreçlerde yer almak.
• Müdahale Kapasitesinin Güçlendirilmesi: Valilik ve kaymakamlıklar koordinasyonunda, olası olaylarda müdahale sırası ve koordinasyon usullerini gözden geçirerek ilk müdahale kapasitesini güçlendirmek.
• Yürütme Kurullarına Katılım: Valiler ve kaymakamlar başkanlığında her ayın ilk haftası düzenlenen İl/İlçe Yürütme Kurulu toplantılarına ilgili paydaş olarak katılım sağlamak.
• Psikososyal Destek Süreçleri: Şiddet olaylarından etkilenen öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik yürütülecek psikososyal destek hizmetlerinde diğer kurumlarla iş birliği yapmak.

1. DİĞER PAYDAŞLAR

4. A) Sivil Toplum Kuruluşları (STK) ve Eğitim Sendikaların Yürütmesi Gereken Görevler

• İstişare Süreçlerine Katılım: Okul güvenliğine yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında, kamu kurumlarıyla gerekli temasları kurarak bilgilendirme ve istişare süreçlerinde yer almak.
• Yanlış Algıların Önlenmesi: Güvenlik tedbirleri uygulanırken kamuoyunda oluşabilecek yanlış anlaşılmaların veya olumsuz algıların önüne geçmek için aktif rol oynamak.
• Güven Duygusunun Güçlendirilmesi: Eğitim ortamlarındaki güven duygusunun pekiştirilmesi amacıyla, kendi üyeleri ve toplum nezdinde destekleyici çalışmalar yürütmek.
• Kamuoyu Bilgilendirmesi: Okul güvenliğiyle ilgili konularda toplumu doğru yönlendirmek ve dezenformasyona karşı sorumlu bir dil kullanarak iş birliği yapmak.

4. B) Öğrenci Velilerinin Yürütmesi Gereken Görevler

• Güvenlik Sistemine Aktif Katılım: Veliler, okul güvenliği için geliştirilen tedbir ve stratejilerin aktif bir paydaşı olarak sürece dahil edileceklerdir.
• Davranış Değişikliklerini İzleme: Çocuklardaki ani davranış değişikliklerini, risk işaretlerini ve dijital mecralardaki olumsuz yönelimleri erken fark edebilmek için duyarlı olacaklardır.
• Eğitim ve Farkındalık Çalışmalarına Katılım: Dijital risklere karşı becerileri artırmaya yönelik "dijital esenlik" çalışmalarına ve güvenli internet kullanımı gibi bilgilendirme faaliyetlerine katılacaklardır.
• Kurumlarla İş Birliği: Risk grubunda yer alan öğrencilere yönelik yürütülen müdahale, sevk ve takip çalışmalarında ilgili kurumlarla iş birliği içerisinde hareket edeceklerdir.
• Silah ve Tehlikeli Araç Güvenliği: Taşıma veya bulundurma ruhsatlı silahı olan ebeveynler, çocukların bu araçlara erişimini önlemek amacıyla bilinçlendirme çalışmalarına dahil olacak ve bu konuda azami dikkat göstereceklerdir.
• Medya Okuryazarlığı ve Rehberlik: Şiddetin sıradanlaştırıldığı dijital yayınlar ve popüler kültür unsurlarına karşı yürütülen medya okuryazarlığı ve aile rehberliği odaklı çalışmalarda yer alacaklardır.
• Psikososyal Destek: Okulda meydana gelebilecek olası şiddet olaylarından sonra yürütülecek psikososyal destek hizmetlerinden faydalanacak ve bu sürece destek vereceklerdir.

T.C. İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünün 24.04.2026 tarih ve 23635644249130906 sayılı "Okul ve Çevresi Güvenlik Tedbirleri" konulu genelgesini bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Okulların Risk Değerlendirme Ölçeğini bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Okul Güvenlik Kontrol Listesini bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR