TİHEK'te 'hızlı eleme' dönemi
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) yönetmeliğinde yapılan sessiz sedasız değişiklik, kurumun başvuru kabul süreçlerini kökten değiştirdi. Artık yargıya taşınmış uyuşmazlıklarda "beyan" zorunlu hale gelirken, "incelenemezlik" kriterleri genişletildi.
İşte eski ve yeni yönetmelik arasındaki kritik farklar:
1. "Namus ve Şeref" Üzerine Yemin Şartı Geldi
Eski yönetmelikte kurul üyelerinin ilk toplantıda Başkan ve İkinci Başkan seçmesi düzenlenirken, yeni yönetmelikle bu sürece resmi bir "yemin töreni" eklendi. Artık üyeler; tarafsızlık, dürüstlük, hakkaniyet ve adalet anlayışı içinde görev yapacaklarına dair "namusum ve şerefim üzerine" yemin ederek göreve başlayacaklar.
2. Yargı Kararını Gizlemek Zorlaştı
Yeni yönetmeliğin 3. maddesiyle başvuru sürecine kritik bir evrak şartı eklendi.
Eskiden: Başvurucunun yargı süreciyle ilgili bilgi vermesi bu denli keskin bir talep olarak yönetmelikte yer almıyordu.
Yeni düzeneleme: Eğer yargı organları tarafından, başvurunun konusuyla aynı olan bir uyuşmazlık hakkında verilmiş bir karar varsa, taraflardan bu kararın örneğini sunması resmen talep edilecek. Bu durum, mükerrer başvuruların ve yargıyla çelişen süreçlerin önüne geçmeyi hedefliyor.
3. "İncelenemezlik" Duvarı Yükseldi (Kritik Madde 66)
Yönetmeliğin en can alıcı değişikliği 66. maddede yapıldı. TİHEK artık "ön inceleme" aşamasında çok daha fazla başvuruyu kapıdan çevirebilecek.
Yargı ve Yasama Muafiyeti: Kurumun görev alanına girmeyen yasama ve yargı yetkilerinin kullanılmasına ilişkin işlemler artık doğrudan "incelenemez" sayılacak.
HSK Kararları ve Anayasal İstisnalar: Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kararları ile Anayasa'nın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler (örneğin YAŞ kararlarının bir kısmı vb.) hakkında TİHEK artık hiçbir inceleme yapamayacak.
Kişisel Zarar Şartı: Başvuruda bulunan kişinin "ayrımcılık yasağı ihlalinden bizzat zarar görmüş olması" şartı daha net hale getirildi. Zarar görmeyenlerin başvuruları ön incelemede reddedilecek.
4. Bürokratik Sadeleşme ve İptaller
Yeni yönetmelikle 45, 62 ve 73. maddelerin bazı bentleri tamamen yürürlükten
kaldırıldı. Bu durum, kurumun bazı ara mekanizmalarını devre dışı bırakarak
karar alma sürecini hızlandırmayı veya yetki alanını daha net çizgilerle (yargıya
müdahale etmeyecek şekilde) sınırlamayı amaçlıyor.
İşte 30 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazetede yer alan düzenleme
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumundan:
TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1- 24/11/2017 tarihli ve 30250 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 11 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 11- (1) Kurul üyeleri, Kanunun 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre seçimlerinin Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakip yapılacak ilk toplantının başında "Görevimi tam bir tarafsızlık, dürüstlük, hakkaniyet ve adalet anlayışı içinde yerine getireceğime, namusum ve şerefim üzerine yemin ederim." şeklinde yemin eder."
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 45 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi yürürlükten kaldırılmış, birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş ve diğer fıkra buna göre teselsül ettirilmiştir.
"(2) Taraflardan, yargı organlarınca başvurunun konusu ve taraflarıyla aynı olan bir uyuşmazlık hakkında verilmiş bir karar varsa örneğini sunması talep edilir."
MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 62 nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 5- Aynı Yönetmeliğin 66 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 66- (1) Kurum ön inceleme aşamasında; Kurumun görev alanına girmeyen yasama ve yargı yetkilerinin kullanılmasına ilişkin işlemler ile Hakimler ve Savcılar Kurulu kararları ve Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemlere yönelik olan, Kurumda incelenmekte ve araştırılmakta olan bir başvuruyla sebepleri, konusu ve tarafları aynı olan, Kurum tarafından daha önce sonuçlandırılan bir başvuruyla sebepleri, konusu ve tarafları aynı olan, belli bir konuyu içermeyen, Kanuna göre başvuruda bulunması gereken bilgiler yer almayan, ayrımcılık yasağı ihlalinden zarar görmeyen başvurulara ilişkin incelenemezlik kararı verir."
MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin 73 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 7- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 8- Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Başkanı yürütür.