Maden sahası ihalelerinde yeni dönem: e-ihale geldi, kapsam genişledi

Maden sahalarının ihale edilmesine ilişkin kuralları belirleyen 2017 tarihli yönetmelik yürürlükten kaldırıldı. Yerine yayımlanan yeni Maden Sahaları İhale Yönetmeliği ile hem ihale sürecinin işleyişinde hem de hangi sahaların ihaleye çıkarılacağında önemli değişikliklere gidildi. Yeni düzenleme özellikle e-ihale sistemi, yeniden ihaleye çıkmayan sahaların ilk müracaatlara açılması, bazı maden gruplarının ihale kapsamına alınması ve bedellerin iadesine ilişkin hükümlerle dikkat çekti.

E-ihale sistemi yönetmeliğe girdi

Yeni yönetmeliğin en dikkat çekici yönlerinden biri, elektronik ihale yönteminin açık biçimde mevzuata eklenmesi oldu. Eski düzenlemede ihaleler fiilen salon ortamında ve kapalı zarf-açık artırma yöntemiyle yürütülürken, yeni metinde Genel Müdürlüğe ihalenin e-ihale veya fiziki ihale usulüyle yapılacağına karar verme yetkisi verildi.

Buna göre e-ihalede başvurular sistem üzerinden yapılacak, belge yükleme işlemleri elektronik ortamda tamamlanacak ve sistem tarafından ihale müracaat numarası ile belge teslim tutanağı oluşturulacak. Ayrıca ihalenin internet adresi, ilk tekliflerin verileceği zaman aralığı, artırma süresi ile asgari ve azami artırım oranları da ilanlarda yer alacak.

Bu değişiklik, ihale sürecinin dijital ortama taşınması bakımından yeni dönemin en belirgin başlığı olarak öne çıktı.

İhale kapsamı yeniden tanımlandı

Eski yönetmelikte ihale kapsamı, hükümden düşen, terk edilen, küçük alanlar, tesis şartına bağlı alanlar, kısıtlaması kalkan sahalar ve bazı özel durumlar tek tek sayılıyordu. Yeni yönetmelikte ise daha sade ama daha geniş sonuç doğuran bir çerçeve kuruldu.

Yeni metne göre I. Grup (a) bendi madenler hariç olmak üzere ruhsat verilecek saha veya alanlar ihale kapsamına alındı. Ayrıca;

I. Grup, II. Grup (a) ve (c), III. Grup ve V. Grup ruhsatların alan sınırlaması içinde ihale ile verilmesi benimsendi.

II. Grup (b) ve IV. Grup madenlerin de, sahanın konumu, rezervi veya geçmiş bilgileri doğrultusunda gerekli görülmesi halinde ihale ile verilebilmesinin önü açıldı.

Eski düzenlemede "II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler dışındaki yeni alanlar" ihale kapsamındaydı. Yeni düzenleme ise belirli şartlarda bu iki grubun da ihale yoluyla verilmesine imkan tanıyor. Bu yönüyle kapsamın genişlediği görülüyor.

İhaleye çıkarılacak sahalar artırıldı

Yeni yönetmelikte hangi sahaların ihale edileceği daha ayrıntılı şekilde düzenlendi. Buna göre sadece boş veya terk edilen sahalar değil, şu alanlar da açıkça ihale kapsamına alındı:

• Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan sahalar,
• İşletme ruhsat ve temdit talepleri uygun bulunmayarak iptal edilen sahalar,
• İşletme ruhsatlı iken iptal veya terk edilen sahalar,
• Ruhsat süresinin sonuna gelen alanlar,
• MTA tarafından buluculuk hakkı kazanılıp arama ruhsat süresi sonunda devredilen ruhsatlar,
• Kanunun 29. maddesinin sekizinci fıkrası kapsamında iptal edilen ruhsat sahaları.

Bu çerçevede yeni yönetmelik, ihale edilmesi gereken sahaları daha açık ve daha geniş biçimde tanımlıyor.

Başvuru sistemi dijitalleşti, bazı belgeler sadeleştirildi

Yeni düzenlemede ihale talebinin sistem üzerinden yapılacağı hükme bağlandı. Eski metinde özellikle II. Grup (a) ve (c) alanları için koordinat verilerek talep sistemi vardı. Yeni metinde ise erişim numarası veya pafta koordinatı ve maden grubu belirtilerek elektronik başvuru modeli getirildi.

Belge tarafında da bazı dikkat çekici farklar bulunuyor. Eski yönetmelikte gerçek ve tüzel kişilerden 6183 sayılı Kanun kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin güncel belge isteniyordu. Yeni metinde bu belge başvuru evrakı arasından çıkarıldı.

Buna karşılık vekaleten katılımda, vekaletnamenin ihaleye katılma ve teklif verme yetkisini açıkça göstermesi şartı daha net yazıldı. Tüzel kişiler bakımından da "onaylı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneği" ve ticaret sicil tasdiknamesi şartı korundu.

Teminatta önemli değişiklik: Geçici değil kesin ve süresiz mektup

Eski yönetmelikte ihale teminatı olarak "geçici ve süresiz banka teminat mektubu" kabul ediliyordu. Yeni yönetmelikte ise "kesin ve süresiz teminat mektubu" ifadesi kullanıldı.

Ayrıca teminat hesabında da değişikliğe gidildi. Eski düzenlemede ihale teminatı, işletme ruhsat taban bedelinden, taban ihale bedelinden ve kapalı teklifin yüzde 20'sinden az olamıyordu. Yeni düzenlemede işletme ruhsat taban bedeli ölçütü çıkarıldı; teminatın artık taban ihale bedelinden ve kapalı teklifin yüzde 20'sinden az olamayacağı hükme bağlandı.

Bu değişiklik, teminat hesabını daha sade hale getirirken uygulamada tekliflerin geçerliliği bakımından yeni bir eşik oluşturuyor.

İki kez talep gelmeyen saha ilk müracaatlara açılacak

Yeni yönetmeliğin en dikkat çekici maddelerinden biri de ihaleye teklif gelmeyen sahalara ilişkin oldu. Eski düzenlemede müracaat yapılmayan sahaların yeniden ihale programına alınacağı belirtiliyordu. Yeni metin ise daha ayrıntılı bir mekanizma kurdu.

Buna göre ilk ihalede teklif verilmezse saha yeniden ihale programına alınacak. İkinci ihalesinde de teklif verilmezse bu kez saha Genel Müdürlük internet sayfasında bir ay süreyle ilan edilecek. Bu bir aylık sürede de başvuru olmazsa saha, ilanda belirtilen tarihte ilk müracaatlara açık hale gelecek.

Ayrıca bir aylık ilan süresi içinde işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak talepte bulunulursa saha taban ihale bedeli üzerinden ruhsatlandırılacak. Birden fazla talep olması halinde ise yeniden ihale yapılacak.

Bu hüküm, atıl kalan sahaların daha hızlı ekonomiye kazandırılması açısından önemli bir yenilik olarak değerlendiriliyor.

Açık artırmada yeni eşikler getirildi

Yeni yönetmelikte ihale değerlendirme usulünde bazı kritik teknik değişiklikler de yer aldı. Bunlardan ilki, açık artırmaya katılım eşiğinde yapılan ifade değişikliği oldu. Eski metinde aritmetik ortalamanın yüzde 50'sinin "üstünde" kalanlar açık artırmaya katılabiliyordu. Yeni metinde bu sınır "yüzde 50'si ve üstünde" şeklinde düzenlendi. Böylece eşik değerde kalan teklifler de açık artırmaya girebilecek.

Bunun yanında yeni metin, ihale sonunda oluşan en yüksek teklifin yüzde 60'ının altında kalan tekliflerin ihalede hak sağlayamayacağını hükme bağladı. Eski yönetmelikte böyle bir alt sınır yoktu.

Ayrıca eşit teklif halinde açık artırmaya başlama sırası için yeni kriterler getirildi. Buna göre önce teminatı düşük olan, onda da eşitlik varsa ihale müracaat numarası küçük olan teklif sahibinden başlanacak.

Bedellerin iadesi konusunda yeni kurallar getirildi

Yeni yönetmelik, bedellerin hangi hallerde iade edilmeyeceğini daha ayrıntılı biçimde düzenledi. Eski metinde özellikle ihale bedelinin iadesi konusunda Danıştay kararı nedeniyle tartışmalı bir alan bulunuyordu. Yeni metinde ise şartname bedeli, işletme ruhsat taban bedeli ve ihale bedeline ilişkin hükümler daha açık yazıldı.

Buna göre;

• Teklifi geçersiz sayılan,
• Teklifi geçerli olsa da açık artırmaya katılma hakkı kazanamayan,
• İhale sonucu hak sağlayamayan,
• Yükümlülüklerini yerine getirmeyen kişilerin yatırdıkları işletme ruhsat taban bedeli ve şartname bedeli iade edilmeyecek.

Öte yandan yönetmelik, önemli bir güvence hükmü de getirdi. Durumun ilgiliden kaynaklanmadığının ve ilgilinin kusuru olmadığının ispatlanması halinde, bedellerin iade edilmemesine ilişkin hükümler uygulanmayacak.

Buna ek olarak, ihale sonrası ruhsat düzenlenmeden önce sahanın izne tabi alanlarda kaldığının anlaşılması ve bu nedenle ruhsat talep edilmemesi halinde ihale iptal edilerek ihale bedelinin iade edileceği hükme bağlandı.

İhale onay süresine üç aylık sınır geldi

Eski düzenlemede ihale, Genel Müdürlük makamının onayıyla kesinleşiyordu ancak onaya sunulma süresi açık şekilde yazılmamıştı. Yeni yönetmelikle birlikte ihale işleminin ihale tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Genel Müdürün onayına sunulacağı hüküm altına alındı.

Bu değişiklik, ihale süreçlerinin uzamasının önüne geçmeyi amaçlayan bir düzenleme olarak değerlendiriliyor.

Genel Müdürlük bütçesi vurgusu öne çıktı

Eski yönetmelikte gelirler genel bütçeye gelir kaydediliyor, harcamalar Bakanlık bütçesinden karşılanıyordu. Yeni yönetmelikte ise daha farklı bir mali yapı öngörüldü.

Buna göre ihale bedeli genel bütçeye gelir kaydedilecek; ihale şartname bedeli ile işletme ruhsat taban bedeli ise Genel Müdürlük bütçesine gelir yazılacak. Bu kapsamdaki iş ve işlemler için ihtiyaç duyulan harcamalar da Genel Müdürlük bütçesinden karşılanacak.

Bu değişiklik, MAPEG'in ihale sürecindeki mali rolünü daha görünür hale getiriyor.

12 Mart 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik için tıklayınız.