Emekli Sağlık Memuru Açıktan Memurluğa Atanabilir Mi?

Mevzuat ve Değerlendirmeler:

2005 yılına kadar işçi, esnaf memur statüsünden emekli olanlar, koşulsuz olarak yeniden kamu kuruluşlarının kadrolarına açıktan atanabiliyorlardı. 2005 yılında çıkarılan 5335 sayılı Kanun ile bu şekilde atamalara kısıtlama getirilmiştir.

5335 sayılı Kanununun 30 uncu maddesinde yer alan hükümler şöyledir:

Emekli de olsa şartsız olarak tekrar göreve başlanılabilecek olan görevlerle ilgili 1 inci fıkrası:

"Cumhurbaşkanı tarafından atanan veya görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeliklerine ve Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar. Diğer kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz."

Emekli veya yaşlılık aylıkları kesilip görev yapılabilecek olan durumlarla ilgili 2 nci fıkrası:

"Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar."

Emekli veya yaşlılık aylıkları kesilmeksizin görev yapılabilecek görevleri belirten 4 üncü fıkrası:

"Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri;

a) Cumhurbaşkanlığına seçilenler,

b) Cumhurbaşkanı yardımcılığı veya bakanlığa atananlar,

c) Yasama Organı üyeliğine seçilenler,

d) Mahalli idareler seçimleri sonucuna göre görev alanlar,

e) Sadece toplantı veya huzur ücreti ya da hakkı ödenen görevleri yürütenler ile yönetim ve denetim kurulu üyeliği ücreti karşılığında görevlendirilenler,

f) Yaş haddini aşmamış olmaları kaydıyla her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders görevi verilenler (üniversitelerde ders ücreti karşılığı ders görevi verilenler hakkında yaş haddini aşmamış olmaları kaydı aranmaz.),

g) Vakıf üniversitelerinde görev alanlar,

h) Özel kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde emeklilik veya yaşlılık aylığı kesilmeksizin çalıştırılma veya görev yapma hakkı verilenlerden Cumhurbaşkanı tarafından atanan veya görevlendirilenler ve Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler,

i) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 60 ıncı maddesinin (a) fıkrası uyarınca Yasama Organı üyeliğinin bitiminden sonra öğretim üyesi olarak atanmış olanlar,

..

Hakkında uygulanmaz."

Ayrıca, 5434 sayılı Kanun kapsamında emekli olanların tekrar memurluğa atanma halinde emekli aylıklarının kesilmesi gerektiği yönünde 5434 sayılı Kanun Madde 99 hükmü de bulunur. Bu hüküm de şu şekildedir.

"Emekli, adi malullük, vazife malullüğü, dul veya yetim aylığı, son hizmet zammı alanlardan; hiçbir şarta bağlı olmaksızın emeklilik hakkı tanınan vazifelere tayin edilenlerin, aylıklarının tamamı, bu vazifelere tayinleri tarihini takip eden aybaşından itibaren kesilir."

Bu bağlamda değerlendirmemiz şöyle olacaktır:

Maddenin birinci fıkrasında sadece "Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına" ataması yapılanlardan daha önce emekli olsalar da tekrar bu görevlerde bulunmaları yani açıktan atanmama açısından bir kısıtlama gelmemiş, ancak bu görevler dışında emekli veya yaşlılık aylığı alanların genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanma yönünde kısıtlama getirilmiştir.

Dolayısıyla da, 5335 sayılı Kanun hükmü uyarınca sadece "tabip ve uzman tabip kadroları" açıktan memur olarak atanabilecek kadrolar arasında istisna olarak belirtilmiş olduğundan, emekli olduktan sonra tekrar sağlık memuru kadrosu ile memur olarak atanmanın mümkün olmadığını belirtebiliriz.

Ayrıca, kadroya atanma şekli, genelde o kurumun kadrosunun doldurulması ve Devlet memuru statüsünün kazanılması şeklinde olabilmektedir. Emeklilerin memur kadrolarına atanmaları da genelde kurumların ihtiyaç duyması, boş kadro olması ve açıktan atama izninin olması halinde mümkün olabilecek bir konudur. Esasen, mevcut yasal düzenleme dikkate alındığında emeklilerin genel itibariyle Cumhurbaşkanlığı kararnameli görevlere ve mahalli idareler (belediyelere) emekli aylıkları kesilmek suretiyle başlamaları mümkün olmakla birlikte, merkezi idarelere direkt başlamaları mümkün olmamaktadır.