OECD'den Türkiye'ye uyarı: Emeklilik yaşını artırın

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD), 9 Nisan 2026 tarihinde "Büyüme ve Rekabetçiliğin Temelleri 2026" (Foundations for Growth and Competitiveness 2026) başlıklı kapsamlı raporunu kamuoyuyla paylaştı. 38 OECD üyesi ülkenin yanı sıra Arjantin, Brezilya, Çin, Hindistan ve Türkiye dahil 10 ortak ülkeyi kapsayan rapor, her ülke için büyümeyi artırmaya yönelik yapısal politika önceliklerini belirliyor. Türkiye'ye ayrılan bölümde öne çıkan en çarpıcı mesaj ise emeklilik yaşının yükseltilmesi gerektiği yönündeki açık uyarı.

OECD Neden Bu Raporu Yayımladı?

OECD, raporun genel çerçevesini jeopolitik gerilimler, düşük verimlilik artışı, zayıflayan iş yatırımları ve nüfus yaşlanması gibi küresel sorunlara bağlıyor. Teşkilat, bu başlıklar altında yapısal reform ivmesinin OECD genelinde on yılı aşkın süredir gerilediğine dikkat çekiyor ve ülkeleri harekete geçmeye davet ediyor.

Rapor üç temel politika ekseni üzerine inşa edilmiş: beşeri sermaye, yönetişim ve altyapıyı kapsayan etkinleştirici faktörler; vergi yapısı, ürün ve işgücü piyasası düzenlemelerini içeren piyasa teşvikleri; inovasyon ile enerji güvenliğine odaklanan hedefli politikalar. Türkiye'ye yönelik önceliklerin büyük bölümü, ikinci eksende, yani işgücü piyasası ve sosyal güvenlik reformlarında yoğunlaşıyor.

Türkiye OECD Listesinde En Düşük Emeklilik Yaşında

OECD verilerine göre üye ülkelerde ortalama emeklilik yaşı erkeklerde 64,7, kadınlarda 63,9 olarak kayıtlara geçmiş durumda. Danimarka, İzlanda, Hollanda ve Norveç gibi ülkelerde bu rakam 67'ye ulaşırken Japonya 68 ile en yüksek emeklilik yaşına sahip ülke konumunda. Fransa 64,3, İtalya 64,8, İspanya ve Polonya 65 yaşında emekliliğe olanak tanıyor.

Türkiye ise bu tabloda 52 yaşlık fiili emeklilik ortalamasıyla listenin en altında yer alıyor. Bu düşüklüğün temel nedeni, 2023 yılında yürürlüğe giren EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesi. EYT kapsamında emekli olanların yaş ortalamasının 48 civarında olduğu, hatta 38 yaşında emekliye ayrılanların bulunduğu göz önüne alındığında, Türkiye'nin uluslararası istatistiklerdeki bu konumu daha anlaşılır hale geliyor.

Öte yandan mevcut mevzuata göre Türkiye'de emeklilik yaşı uzun vadede kademeli yükselecek: 2035 sonrası her yıl bir yaş artarak nihayetinde 65'e ulaşacak. Bununla birlikte OECD, bu sürecin daha hızlı ve sistematik biçimde işletilmesi gerektiğini vurguluyor.

OECD'nin Türkiye'ye Özel Tespitleri

Raporda Türkiye'nin aktif nüfusu için olumlu bir demografik tablonun henüz sürdüğü, ancak bu avantajın giderek zayıfladığı belirtiliyor. OECD'nin analizine göre Türkiye'deki emeklilik sistemi, sağladığı yaşlılık aylıkları ve ödeme düzeyleri bakımından uluslararası standartlara kıyasla oldukça cömert bir görünüm sergiliyor. Ancak bu cömertliğin finansmanı yüksek sosyal sigorta primlerine dayanıyor; bu durum hem işverenler hem de çalışanlar açısından işgücüne katılımı caydırıcı bir etki yaratıyor.

Raporda ayrıca Türkiye'de kadınların işgücüne katılım oranının OECD ortalamasının tam 26 puan gerisinde kaldığı kayıt altına alınıyor. Katı istihdam güvencesi mevzuatı, esnek çalışma düzenlemelerinin yetersizliği ve bakım hizmetlerine erişimdeki kısıtlılık, bu açığın başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.

OECD'nin Somut Reform Önerileri

OECD, Türkiye'ye yönelik yapısal reform tavsiyelerini somut adımlar biçiminde sıralıyor:

1. Emeklilik yaşının yaşam beklentisine bağlanması: Rapor, Türkiye'nin Belçika, Almanya, Lüksemburg ve Polonya ile birlikte emeklilik yaşını yaşam beklentisi eğrisiyle ilişkilendirmesi gerektiği görüşünü açıkça ortaya koyuyor. Bu adımın, demografik dönüşümün getirdiği mali baskıları hafifletmesi bekleniyor.

2. Erken emekliliğin aşamalı olarak kaldırılması: OECD, erken emekliliği teşvik eden düzenlemelerin kademeli biçimde sona erdirilmesini ve geç emekliliğe yönelik finansal teşviklerin devreye sokulmasını öneriyor.

3. Sosyal güvenlik primlerinin düşürülmesi: Emeklilik sisteminin yeniden dengelenmesi sürecinde prim yükünün azaltılması, hem kayıt dışılığın önüne geçmek hem de istihdamı artırmak açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

4. İş sözleşmelerinde esneklik: Daimi iş sözleşmelerinin daha esnek bir yapıya kavuşturulması, belirli süreli ve geçici istihdam olanaklarının ise genişletilmesi öneriler arasında yer alıyor.

5. Kadın istihdamının güçlendirilmesi: Uygun fiyatlı çocuk bakımının yaygınlaştırılması, ebeveyn izninin dengeli paylaşılması ve düşük gelirli ailelere yönelik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, raporun öne çıkardığı diğer başlıklar.

2060'a Kadar Çalışan Nüfus Yüzde 8 Azalacak

OECD, demografik dönüşümün boyutlarını da somut verilerle gözler önüne seriyor. Küresel ölçekte bakıldığında, 2060 yılına kadar OECD ülkelerindeki çalışma çağındaki nüfusun ortalama yüzde 8 oranında gerilemesi bekleniyor. Daha çarpıcı olan ise ülkelerin dörtte birinden fazlasında bu kaybın yüzde 30'un üzerine çıkacak olması. Bu tablonun sosyal güvenlik sistemleri üzerinde yaratacağı baskı, emeklilik reformlarını artık ötelenebilir bir tercih olmaktan çıkarıp zorunlu bir gündem maddesi haline getiriyor.

Büyüme Potansiyeli Var, Ama Reform Şart

Rapor, yalnızca uyarılar içermiyor; Türkiye'ye dair olumlu değerlendirmeler de yer alıyor. Türkiye ekonomisinin gelişmiş ülkelerle arasındaki gelir farkını kapatma potansiyeli taşıdığı, ancak bu sürecin hızlandırılması için kapsamlı yapısal reformların zorunlu olduğu belirtiliyor. KARAR

OECD, ülkelerin verimliliği artırıcı yapısal reformları hayata geçirmesi için acil bir ihtiyaç bulunduğunu ve reform ivmesinin on yılı aşkın süredir gerilediğini vurgulayarak, yapay zeka gibi yeni teknolojilerin sunduğu fırsatlardan yararlanabilmek için bu reformların vazgeçilmez olduğunu ortaya koyuyor. OECD

Sonuç: Emeklilik Reformu Artık Kaçınılmaz

OECD'nin "Büyüme ve Rekabetçiliğin Temelleri 2026" raporu, Türkiye'nin emeklilik sisteminde köklü bir dönüşüme ihtiyaç duyduğunu uluslararası bir platform üzerinden bir kez daha tescil ediyor. EYT düzenlemesinin ardından Türkiye'nin 52 yaşa inen fiili emeklilik ortalaması, OECD nezdinde sürdürülemez bir tablo olarak değerlendiriliyor. Emeklilik yaşının yaşam beklentisine bağlanması, prim yükünün azaltılması ve işgücü piyasasında esnekliğin artırılması; hem kamu maliyesinin uzun vadeli sağlığı hem de Türkiye'nin büyüme potansiyelini gerçeğe dönüştürmesi açısından belirleyici adımlar olarak öne çıkıyor.

Kaynak: OECD (2026), Foundations for Growth and Competitiveness 2026, OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/40a7532f-en